έρωτας 2

έρωτας 2

Οι φιλόσοφοι και ο έρωτας

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ

http://www.avgi.gr

Αλαίν Μπαντιού. Μια συζήτηση με τον Νικολά Τρυόνγκ

-Η απαρχή του δικού σας ιδιαίτερου ενδιαφέροντος γι’ αυτό το ερώτημα δεν βρίσκεται, άραγε, στην εναρκτήρια χειρονομία του Πλάτωνα, που καθιστά τον έρωτα έναν από τους τρόπους πρόσβασης στην Ιδέα;

Αυτό που ο Πλάτωνας λέει για τον έρωτα είναι αρκετά ακριβές: λέει ότι υπάρχει στην ερωτική ορμή ένα σπέρμα καθολικότητας. Η ερωτική εμπειρία είναι μια ορμή προς κάτι το οποίο θα αποκαλέσει Ιδέα. Έτσι, ακόμα κι όταν απλώς θαυμάζω ένα ωραίο σώμα, είτε το θέλω είτε όχι, βρίσκομαι καθ’ οδόν προς την ιδέα τού Κάλλους. Πιστεύω –με όρους, φυσικά, τελείως διαφορετικούς−, σε κάτι της ιδίας τάξεως, δηλαδή ότι στον έρωτα υπάρχει η εμπειρία του δυνατού [possible] περάσματος από την καθαρή ενικότητα του τυχαίου σε ένα στοιχείο που έχει καθολική αξία. Έχοντας ως σημείο αφετηρίας κάτι που, αναγόμενο στην ατομικότητά του, δεν είναι παρά μια συνάντηση, δηλαδή σχεδόν τίποτα, μαθαίνουμε ότι μπορούμε να αποκτήσουμε μια εμπειρία του κόσμου με βάση τη διαφορά και όχι μόνο με βάση την ταυτότητα. Και μπορούμε μάλιστα να αποδεχτούμε διάφορες δοκιμασίες, μπορούμε να δεχτούμε ακόμα και να υποφέρουμε γι’ αυτό. Ωστόσο, στον σημερινό κόσμο είναι ευρέως διαδεδομένη η πεποίθηση ότι ο καθένας δεν ακολουθεί παρά μόνο το συμφέρον του. Από αυτή την άποψη, ο έρωτας είναι μια εμπειρία που κινείται αντίρροπα. Αν ο έρωτας δε συλλαμβάνεται ως η μόνη ανταλλαγή με αμοιβαία οφέλη, ή αν δεν έχει υπολογιστεί αρκετά εκ των προτέρων ως μια αποδοτική επένδυση, τότε ο έρωτας είναι πράγματι αυτή η εμπιστοσύνη στο τυχαίο. Μας οδηγεί στις παρυφές μιας θεμελιώδους εμπειρίας της διαφοράς και, κατά βάθος, στην ιδέα ότι μπορούμε να αποκτήσουμε την εμπειρία του κόσμου από τη σκοπιά της διαφοράς. Ως προς αυτό, ο έρωτας έχει μια καθολική εμβέλεια, είναι μια προσωπική εμπειρία της δυνητικής καθολικότητας, και είναι από φιλοσοφική άποψη ουσιώδης, όπως το είχε πράγματι ο Πλάτωνας πρώτος διαισθανθεί.

-Σε διάλογο επίσης με τον Πλάτωνα, ο ψυχαναλυτής Ζακ Λακάν, ο οποίος είναι κατά τη γνώμη σας ένας από τους μεγαλύτερους θεωρητικούς του έρωτα, είχε υποστηρίξει ότι «δεν υπάρχει διάφυλη σχέση». Τι εννοούσε;

Πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα θέση, προερχόμενη από τη σκεπτικιστική και ηθοστοχαστική σύλληψη, η οποία όμως καταλήγει στο αντίθετο αποτέλεσμα. Ο Ζακ Λακάν μας υπενθυμίζει ότι στην πραγματικότητα η σεξουαλικότητα είναι για τον καθένα, σε μεγάλο βαθμό, προσωπική του υπόθεση, αν μπορώ να το πω έτσι. Υπάρχει ασφαλώς η μεσολάβηση του σώματος του άλλου, άλλα εντέλει η απόλαυση θα είναι πάντοτε προσωπική σας απόλαυση. Το σεξουαλικό δεν συνδέει, χωρίζει. Το να είστε γυμνός(-ή), κολλημένος(-η) πάνω στον άλλον είναι μια εικόνα, μια φαντασιακή παράσταση. Το πραγματικό είναι ότι η απόλαυση σας παρασύρει μακριά, πολύ μακριά από τον άλλον. Το πραγματικό είναι ναρκισσιστικό, ο δεσμός είναι φαντασιακός. Άρα, συμπεραίνει ο Λακάν, δεν υπάρχει διάφυλη σχέση. Μια διατύπωση που προκάλεσε σκάνδαλο, γιατί εκείνη την εποχή όλοι μιλούσαν ακριβώς για «διάφυλες σχέσεις». Εάν δεν υπάρχουν διάφυλες σχέσεις στη σεξουαλικότητα, ο έρωτας είναι αυτό που έρχεται να αναπληρώσει την έλλειψη διάφυλης σχέσης. Ο Λακάν δεν λέει καθόλου ότι ο έρωτας είναι η μεταμφίεση της διάφυλης σχέσης, λέει ότι δεν υπάρχει διάφυλη σχέση, ότι ο έρωτας είναι αυτό που έρχεται στη θέση της μη σχέσης. Είναι πολύ πιο ενδιαφέρον. Αυτή η ιδέα τον οδηγεί να πει ότι στον έρωτα το υποκείμενο επιχειρεί να προσεγγίσει το «είναι του άλλου». Στον έρωτα ακριβώς το υποκείμενο εκ-τίθεται πέραν του ίδιου του εαυτού του, πέραν του ναρκισσισμού. Στο σεξ, σε τελική ανάλυση, είστε σε σχέση με τον ίδιο σας τον εαυτό μέσα από τη διαμεσολάβηση του άλλου. Ο άλλος σας χρησιμεύει για να ανακαλύψετε το πραγματικό τής απόλαυσης. Στον έρωτα, αντίθετα, η μεσολάβηση του άλλου έχει προσίδια αξία. Αυτό είναι η ερωτική συνάντηση: εφορμάτε προς κατάκτηση του άλλου, προκειμένου να τον κάνετε να υπάρξει μαζί σας όπως ακριβώς είναι. Πρόκειται για μια σύλληψη πολύ πιο βαθυστόχαστη από εκείνη την τελείως κοινότοπη, σύμφωνα με την οποία ο έρωτας δεν θα ήταν παρά μια φαντασιακή παράσταση πάνω στο πραγματικό τού φύλου.

Στην πραγματικότητα, και ο Λακάν επίσης εγκαθίσταται στα φιλοσοφικά διφορούμενα που αφορούν τον έρωτα. Η ρήση του ότι ο έρωτας «αναπληρώνει την έλλειψη της διάφυλης σχέσης» μπορεί πράγματι να κατανοηθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους. Σύμφωνα με τον πρώτο, τον πιο κοινότοπο, ο έρωτας έρχεται να καλύψει φαντασιακά το κενό της σεξουαλικότητας. Τελικά, είναι αλήθεια ότι η σεξουαλικότητα, όσο θαυμάσια κι αν είναι, και μπορεί να είναι, καταλήγει μέσα σ’ ένα είδος κενού. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος για τον οποίο διέπεται από τον νόμο της επανάληψης: πρέπει να ξαναρχίζουμε, ξανά και ξανά από την αρχή. Κάθε μέρα, όταν είμαστε νέοι! Έτσι, ο έρωτας θα ήταν η ιδέα ότι κάτι παραμένει μέσα σ’ αυτό το κενό, και αυτό που συνδέει τους εραστές είναι κάτι άλλο και όχι αυτή η σχέση, η οποία δεν υπάρχει. Όταν ήμουν πολύ νέος με είχε παραξενέψει, σχεδόν αηδιάσει, ένα χωρίο της Σιμόν ντε Μπoβουάρ στο Δεύτερο Φύλο, όπου περιγράφει, μετά τη σεξουαλική πράξη, το αίσθημα που κυριεύει τον άνδρα, ότι το σώμα της γυναίκας είναι ωχρό και άτονο, και το συμμετρικό αίσθημα της γυναίκας, ότι το σώμα του άνδρα, εκτός από το εν στύσει όργανο, είναι γενικά άχαρο, ακόμα και κάπως γελοίο. Στο θέατρο, η φάρσα ή το βοντβίλ μας κάνουν να γελάμε με τη χρήση αυτών των θλιμμένων σκέψεων. Η επιθυμία του άνδρα είναι εκείνη του κωμικού Φαλλού, τεράστια κοιλιά και ανικανότητα, και η ξεδοντιασμένη γριά γυναίκα της οποίας κρέμονται τα στήθη είναι το πραγματικό μέλλον κάθε ομορφιάς. Η ερωτική τρυφερότητα όταν αγκαλιασμένοι βυθιζόμαστε στον ύπνο, θα ήταν κάτι σαν τον μανδύα του Νώε ριγμένο πάνω σ’ αυτές τις δυσάρεστες θεωρήσεις. Αλλά ο Λακάν πιστεύει επίσης το εντελώς αντίθετο, δηλαδή ότι ο έρωτας διαθέτει μια εμβέλεια την οποία μπορούμε να χαρακτηρίσουμε οντολογική. Ενώ η επιθυμία απευθύνεται στον άλλον, με έναν τρόπο πάντοτε λίγο φετιχιστικό, σε επιλεγμένα αντικείμενα, όπως τα στήθη, οι γλουτοί, το πέος..., ο έρωτας απευθύνεται στο ίδιο το είναι του άλλου, στον άλλον όπως αυτός αναδύεται, με την πλήρη εξάρτυση του είναι του, στη ζωή μου, η οποία κατ’ αυτό τον τρόπο διαρρηγνύεται και ανασυντίθεται.

-Λέτε ότι, εντέλει, υπάρχουν όσον αφορά τον έρωτα πολύ αντιφατικές φιλοσοφικές αντιλήψεις.

Διακρίνω τρεις βασικές αντιλήψεις. Κατ’ αρχάς, τη ρομαντική αντίληψη, η οποία επικεντρώνεται στην έκσταση της συνάντησης. Έπειτα, μιλήσαμε λίγο για τον ιστότοπο συναντήσεων Meetic, την αντίληψη, που μπορούμε να αποκαλέσουμε εμπορική ή νομική, σύμφωνα με την οποία ο έρωτας θα ήταν τελικά ένα συμβόλαιο. Ένα συμβόλαιο ανάμεσα σε δύο ελεύθερα άτομα που θα δήλωναν ότι αγαπιούνται, εστιάζοντας στην ισότητα της σχέσης, στο σύστημα με τα αμοιβαία οφέλη, κτλ. Υπάρχει επίσης μια σκεπτικιστική αντίληψη, που θεωρεί τον έρωτα αυταπάτη. Αυτό που επιχειρώ να διατυπώσω στη δική μου φιλοσοφία είναι ότι ο έρωτας δεν ανάγεται σε καμία από αυτές τις απόπειρες και ότι είναι μια κατασκευή αλήθειας. Αλήθεια σε σχέση με τι, θα ρωτήσετε. Ε, λοιπόν, αλήθεια αναφορικά με ένα πολύ ιδιαίτερο σημείο, δηλαδή: τι είναι ο κόσμος όταν αποκτούμε την εμπειρία του με βάση το δύο και όχι το ένα; Τι είναι ο κόσμος όταν τον εξετάζουμε, τον οργανώνουμε και τον βιώνουμε με βάση τη διαφορά και όχι με βάση την ταυτότητα; Θεωρώ ότι αυτό είναι ο έρωτας. Είναι το πρόταγμα που περιλαμβάνει φυσικά τη σεξουαλική επιθυμία και τις απαιτήσεις της, τη γέννηση ενός παιδιού, καθώς επίσης και χίλια δυο άλλα πράγματα, και για να πούμε την αλήθεια, οτιδήποτε από τη στιγμή που πρόκειται να ζήσουμε μια δοκιμασία από τη σκοπιά της διαφοράς.

Το βιβλίο του Αλαίν Μπαντιού, «Εγκώμιο για τον έρωτα», θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη

Χριστίνα Μαϊφόση

Αγγιχτείτε και αγγίξτε. Χαϊδέψτε, κάντε μασάζ και αγκαλιάστε. Φιλήστε (τα χείλη είναι από τα πιο ευαίσθητα μέρη του δέρματος), γαργαλήστε και –φυσικά- κάντε έρωτα, όχι ίντερνετ.

Η αίσθηση της ζωής

sanejoker

Ο Τζιμ, ο Μόρισον, είχε κάποτε δηλώσει ότι η σημαντικότερη αίσθηση δεν είναι η όραση ή η ακοή, αλλά η αφή. (Έξυπνο παλικάρι ήταν ο Τζιμ, είχε πάρει και κάτι τόνους lsd, δούλευε το μυαλό του.)

Αλλά αν βγεις να κάνεις μια δημοσκόπηση σχεδόν όλοι θα σου πουν ότι η όραση είναι η πιο σημαντική αίσθηση.

Αν έχετε μικρό παιδί ή αν δεν έχετε πάθει αλτσχάιμερ και θυμάστε τα μικράτα σας μπορείτε να ανακαλέσετε πως μαθαίνουμε τις αισθήσεις μας στα πρώτα μας βιβλία: Δίπλα στην όραση ένα μάτι, δίπλα στη όσφρηση μια μύτη (κλπ) και δίπλα στην αφή... Τα χέρια!

Μεγαλώνουμε με τη στρεβλή αντίληψη ότι τα χέρια μας είναι τα όργανα της αφής. Πόσο λάθος είναι αυτό; Αν θέλαμε να είμαστε δίκαιοι με την αφή θα έπρεπε δίπλα της να υπάρχει ολόκληρος ο άνθρωπος.

Το αισθητήριο όργανο της αφής ζυγίζει τρία ως πέντε κιλά, έχει μέγεθος μερικά τετραγωνικά και είναι το μεγαλύτερο όργανο του σώματος μας. Είναι, φυσικά, το δέρμα μας.

Και να είστε βέβαιοι ότι η αφή είναι πολύ πιο ζωτικής σημασίας από τις άλλες αισθήσεις. Χωρίς αφή δε θα επιβιώναμε, δε θα υπήρχαμε καν. Γιατί το δέρμα είναι το πιο σημαντικό όργανο όσον αφορά τη σεξουαλική αναπαραγωγή (και ικανοποίηση).

Σίγουρα θα έχετε κάνει σεξ με κλειστά φώτα, με κλειστή μύτη (ένα συναχάκι), με κλειστό στόμα (kinky καταστάσεις) και χωρίς καθόλου θόρυβο (για να μην ξυπνήσει το παιδί ή ο γονιός). Εξάλλου οι άνθρωποι που στερούνται μία από αυτές τις αισθήσεις απολαμβάνουν εξίσου το σεξ.

Όμως δε θα μπορούσατε να κάνετε σεξ χωρίς την αίσθηση της αφής. Γιατί μπορεί να σας ερεθίσει μια εικόνα ή μια σκέψη, αλλά χωρίς άγγιγμα δεν πρόκειται να προχωρήσετε παρακάτω.

Χωρίς δέρμα, λοιπόν, δεν υπάρχει διαιώνιση του είδους.

Αλλά ακόμα κι αν αυτή γίνει με τεχνητές μεθόδους το μωρό δε θα μπορεί να επιβιώσει χωρίς την αίσθηση της αφής. Γιατί η αφή είναι που το βοηθάει να βρίσκει τη ρώγα, η αφή που το βοηθάει να βυζαίνει.

Ακόμα και αν κατάφερνε να μεγαλώσει δε επιβίωνε για πολύ καιρό. Το δέρμα μας δίνει την αίσθηση του κρύου, του ζεστού, της πίεσης, του πόνου και κάτι άλλο πολύ σημαντικό, την ιδιοδεκτικότητα, το να ξέρουμε που βρίσκεται το κάθε μας μέλος.

Σε κάποιους ανθρώπους που λόγω εγκεφαλικής βλάβης δεν υπήρχε η αίσθηση του πόνου συνέβαιναν συνεχώς ατυχήματα και τύχαινε να παθαίνουν σοβαρές σωματικές βλάβες επειδή, για παράδειγμα, έμεναν πολύ ώρα στην ίδια στάση.

Και στο βιβλίο του Όλιβερ Σακς που έχουμε πολλάκις χρησιμοποιήσει στο μπλοκ του Γελωτοποιού, αναφέρεται η περίπτωση μιας γυναίκας που «είχε χάσει το σώμα της»: Αν δεν κοιτούσε τα πόδια της δεν μπορούσε να περπατήσει, και τα χέρια της -όταν δεν τα έλεγχε οπτικά, αιωρούνταν στο χώρο αυτόνομα.

Το δέρμα είναι απαραίτητο και για την ψυχολογική μας υγεία, όσο παράξενο και να ακούγεται αυτό.

Έγιναν πειράματα σε χιμπαντζήδες, στην ιατρική σχολή του Κολοράντο, όπου τα μωρά απομονώνονταν από τις μητέρες τους. Τα μικρά μπορούσαν να δουν και να μυρίσουν τη μητέρα τους, αλλά δεν μπορούσαν να την αγγίξουν (τι τραβάνε αυτά τα ζώα;)

Κατά τη διάρκεια του χωρισμού παρατηρήθηκαν αλλαγές στους χτύπους της καρδιάς, τη θερμοκρασία του σώματος, τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα του εγκεφάλου, τον ύπνο και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Η παρακολούθηση έδειξε ότι η στέρηση της απτικής επαφής προκαλούσε ψυχολογικές και σωματικές διαταραχές.

(Μόλις τώρα σκέφτηκα ότι χρησιμοποιούμε τη λέξη «επ-αφή» για κάθε είδους... επαφή: Οπτική επαφή, συναισθηματική, «θα έρθω σε επαφή μαζί σου» για την επικοινωνία, διακρατικές επαφές κλπ).

Αν η απομόνωση ήταν μεγάλης διάρκειας τότε οι σωματικές διαταραχές δεν ήταν αναστρέψιμες. Αλλά και ψυχολογικά δεν τα πηγαίνανε καλύτερα.

Τα μωρά που στερήθηκαν τη σωματική επαφή εξελίχτηκαν σε ενήλικες που «κολλούσαν» ψυχαναγκαστικά ο ένας στον άλλον ή εκδήλωναν πιο συχνά βίαιες συμπεριφορές.

Ένα άλλο πείραμα είχε ως εξής: Τα μωρά-χιμπαντζήδες απομονώνονταν από τη μητέρα τους (ξανά). Έπειτα είχαν να διαλέξουν ανάμεσα σε μια συρμάτινη «μητέρα» -που είχε ενσωματωμένο και μπιμπερό με γάλα- και σε μια γούνινη μητέρα (ελπίζω όχι από γούνα χιμπαντζή) που δεν είχε γάλα.

Παραδόξως τα μικρά προτιμούσαν την τριχωτή αγκαλιά από εκείνη με το γάλα... Όσο κι αν πεινούσαν!

Είμαι σίγουρος ότι δε θα σκεφτείτε: «Αυτό συμβαίνει μόνο στους χιμπαντζήδες».

Στην Αμερική υπάρχει ένα εθελοντικό πρόγραμμα «χαϊδέματος πρόωρων νεογνών». Όποιες θέλουν («όποιες», γιατί συνήθως οι εθελοντές είναι γυναίκες) μπορούν να πάνε και να χαϊδεύουν μωρά στη θερμοκοιτίδα.

Ποιο είναι το όφελος για τα μωρά;

«Πρόωρα βρέφη που μαλάσσονταν για 15 λεπτά της ώρας, τρεις φορές την ημέρα, κέρδιζαν βάρος 47% γρηγορότερα από άλλα, που έμεναν απομονωμένα στις θερμοκοιτίδες τους [...] Το νευρικό τους σύστημα ωρίμαζε πιο γρήγορα και έπαιρναν εξιτήριο έξι μέρες νωρίτερα, κατά μέσο όρο.[...] Ύστερα από οκτώ μήνες τα μωρά που είχαν υποβληθεί σε μασάζ είχαν καλύτερα αποτελέσματα από άλλα σε τεστ πνευματικής και κινητικής ικανότητας.»

Αυτό δεν ισχύει μόνο για τα πρόωρα βρέφη.

«Παιδιά που στερούνται τη σωματική επαφή αναπτύσσονται πιο αργά, εμφανίζουν πολύ συχνά διαταραχές (και είναι λιγότερο χαρούμενα, θα συμπληρώσω με αφέλεια) και ως ενήλικες εκδηλώνουν αντικοινωνικές-αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές.»

Για κάποιον λόγο που δεν είναι του παρόντος κειμένου τα παιδιά του εξελιγμένου κόσμου εξοστρακίζονται όσο γίνεται πιο νωρίς από την αγκαλιά των γονιών τους και μαθαίνουν να είναι ανεξάρτητα στα παιδικά τους δωμάτια, στα κρεβατάκια τους, στα «πάρκα», στα καθισματάκια τους.

Σε λιγότερο εξελιγμένες φυλές, όπως στους Κουνγκ της Αφρικής, «τα μωρά έχουν απτική σχέση περίπου το 90% του χρόνου τους.»

Σε μια τέτοια πρωτόγονη φυλή βρέθηκε μια ανθρωπολόγος και είπε στους... ιθαγενείς, ότι το παιδί της κοιμόταν μόνο του, σε δικό του δωμάτιο.

Οι μητέρες της φυλής σοκαρίστηκαν με αυτή την αποκάλυψη, καθώς το θεωρούσαν έγκλημα να κοιμάται ένα παιδί μακριά από τους γονείς του.

(Κάποιος θα σκεφτεί ότι στην Αφρική είναι πολύ πιο επικίνδυνο να κοιμάσαι χωριστά, γιατί κυκλοφορούν ύαινες, άγρια σκυλιά και δηλητηριώδη φίδια, αλλά οι ιθαγενείς δεν ήξεραν ότι δε συμβαίνει το ίδιο και στη χώρα της επισκέπτριας.)

Και πριν υποθέσετε ότι η απτική σχέση είναι ωφέλιμη μόνο για τα παιδιά ακούστε για ένα άλλο πείραμα το οποίο αφορούσε σε ενήλικες.

Στη βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου Περντιού (κάπου στην Αμερική μάλλον) ζητήθηκε από τη βιβλιοθηκάριο να πάρει μέρος σε ένα απλό –και ανώδυνο- πείραμα.

Όταν έδινε ή έπαιρνε τα βιβλία φρόντιζε να αγγίζει «τυχαία» το χέρι του φοιτητή. Όχι όλων, στους μισούς έδινε την κάρτα ή τα βιβλία χωρίς να τους αγγίξει.

Βγαίνοντας οι φοιτητές ερωτούνταν για την εξυπηρέτηση στη βιβλιοθήκη και αν η υπάλληλος ήταν φιλική.

Οι «αγγιγμένοι» φοιτητές απαντούσαν όλοι θετικά και μάλιστα δήλωναν –στη σχετική ερώτηση- ότι η βιβλιοθηκάριος τους είχε χαμογελάσει, πράγμα το οποίο δεν είχε συμβεί.

Ο ίδιος ψυχολόγος έκανε ένα παρόμοιο πείραμα και σε εστιατόριο: Οι σερβιτόροι άγγιζαν «κατά λάθος» κάποιους πελάτες.

Τα οφέλη δεν ήταν μόνο ψυχολογικά: Αυτοί που είχαν αγγιχτεί άφηναν και μεγαλύτερο φιλοδώρημα (κατά μέσο όρο).

Το άγγιγμα μπορεί να λειτουργήσει και ως θεραπεία.

Στην εναλλακτική θεραπεία του ρέικι οι θεραπευτές καταπραΰνουν σωματικούς πόνους και μειώνουν τις ψυχολογικές εντάσεις μόνο με το άγγιγμα.

Όσο ορθολογιστής και να είσαι, αν δεν είσαι δογματικός, μπορείς να διαπιστώσεις ότι οι «ασθενείς» αισθάνονται καλύτερα μετά από κάθε συνεδρία.

Οι θεραπευτές επικαλούνται κάποιες ενεργειακές αποσυμφορήσεις που –επίσης- δεν είναι του παρόντος κειμένου να σχολιάσουμε.

Όσο ορθολογιστής (ξαναλέω) ή κακοπροαίρετος και να είσαι δεν μπορείς να μην αποδεχτείς το αυτονόητο: Αν ένας άνθρωπος σε χαϊδεύει και ασχολείται μαζί σου, για μία-μιάμιση ώρα, μετά θα νιώθεις σίγουρα καλύτερα.

Από την Ιαπωνία, όπου η αποξένωση συμβαδίζει με την τεχνολογική ανάπτυξη, ξεκίνησε πρόσφατα μια καινούρια «μόδα»: Αγκαλιές επί πληρωμή. Άνθρωποι πληρώνουν για να ξαπλώσουν αγκαλιά με μια κοπέλα και να χαλαρώσουν για μια ώρα.

Τελειώνοντας ας πούμε ότι ευεξία και χαρά δε μας προσφέρει μόνο το άγγιγμα ενός άλλου ανθρώπου. Όσοι έχετε ζώα το γνωρίζετε: Δεν υπάρχει καλύτερο αγχολυτικό από το να χαϊδεύεις το σκύλο σου (και αυτός το χαίρεται εξίσου).

Συμπέρασμα; Αγγιχτείτε και αγγίξτε. Χαϊδέψτε, κάντε μασάζ και αγκαλιάστε. Φιλήστε (τα χείλη είναι από τα πιο ευαίσθητα μέρη του δέρματος), γαργαλήστε και –φυσικά- κάντε έρωτα, όχι ίντερνετ.

(Περισσότερα για την αφή στο βιβλίο της Diane Ackerman, «Η ιστορία των αισθήσεων, Αφή», από τις εκδόσεις Περίπλους)

Μπάμπης ο Προγάστωρ

Ο Μπάμπης ο Προγάστωρ και άλλες ιστορίες με φίδια

themotorcycleboy

Υπάρχει ένα πολύ ωραίο θεατρικό που λέγεται «Δυο Θεοί», το έχει γράψει, προ αμνημονεύτων χρόνων ο Λένος Χρηστίδης –ανατριχιαστικά ξεκαρδιστικό ας πούμε. Όπου δυο τρόφιμοι ψυχιατρείου (έγκλειστοι λόγω της εμμονής τους με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών) σουφρώνουν ένα λάπτοπ και περνάνε τις τελευταίες τους μέρες πριν την καταστροφή του κόσμου (από κάποια μυστήρια βόμβα) ξαναγράφοντας την ανθρώπινη ιστορία. Το αστείο βέβαια είναι οτι διαστρέφουν την ιστορία δίνοντας στους εαυτούς τους πρωταγωνιστικούς ρόλους σε όλα τα σπουδαία γεγονότα και (για να εξασφαλίσουν κάποια προνόμια) πετάνε κάποια ιστορικά ξεροκόμματα στους φύλακες και τους υπόλοιπους τροφίμους του ιδρύματος. Πριν την μεγάλη έκρηξη θάβουν το λάπτοπ για να το βρουν οι επόμενες γενιές. Τι μας διδάσκει αυτή η παραβολή; Ότι μ΄ένα λάπτοπ ξεχνιέσαι!

Εντάξει, η υστεροφημία είναι η μια παράμετρος της παραπάνω ιστορίας. Όμως η δεύτερη παράμετρος που χώνεται πούστικα στο κάδρο έχει να κάνει με το αναμφισβήτητο γεγονός οτι η ιστορία ξαναγράφεται (διαστρεβλώνεται, παραχαράσσεται) κάθε φορά που τελειώνει ένας κόσμος. Κι όταν λέμε ιστορία δεν εννοούμε τις προσωπικές μαρτυρίες και τις λοιπές πρωτόλειες πηγές, εννοούμε την επιστημονική καταγραφή των γεγονότων μέρος της οποίας προορίζεται να αποτελέσει την επίσημη καταγραφή. Εδώ κολλάει και το «η ιστορία γράφεται από τους νικητές» το οποίο αφορά σαφώς και αποκλειστικώς την επίσημη και κυρίαρχη καταγραφή της.

Για την Ελλάδα έχω την εντύπωση οτι η πρώτη επίσημη καταγραφή της ιστορίας έγινε από τον Κωνσταντίνο Παπαρηγόπουλο, κάπου στα 1853. Εκεί έχουμε και την πρώτη επίσημη αποτύπωση της «ελληνικής συνέχειας», τη σύνδεση δηλαδή αρχαίας και νεώτερης Ελλάδας. Από τότε πέρασαν αιώνες αλλά η γραμμή παρέμεινε σχεδόν ίδια με αυτή που εγκαινιάστηκε από τον Παπαρηγόπουλο κι έτσι ακόμα θεωρούμαστε ο περιούσιος λαός του Κυρίου (Δία) ο οποίος «έχτιζε Παρθενώνες όταν οι υπόλοιποι ήταν ακόμα στα δέντρα». Έγραφε κάτι τέτοιο ο Παπαρηγόπουλος; Αν και δεν έχω διαβάσει ολόκληρο το πόνημά του –δεν το νομίζω. Αλλά κάθε επίσημη ιστορία την ακολουθεί το ξαδερφάκι της το επονομαζόμενο και «αποσπασματική ερμηνεία». Τουτέστιν –παίρνουμε ότι μας βολεύει, αγνοούμε αυτά που δεν ταιριάζουν με την κοσμοαντίληψη που έχουμε από τα πριν διαμορφώσει και αδιαφορούμε για κάθε είδους συγκριτική μελέτη. Δίνω παράδειγμα:

Ας υποθέσουμε οτι ένα βιβλίο ιστορίας γράφει οτι «στην Αρχαία Ταμτιραρόλη κατοικούσαν Μάρμαροι κατά τον 10 π.Χ. αιώνα –η φυλή αυτή με το πέρασμα των χρόνων και μετά από προσμίξεις αποτέλεσε συστατικό των ελληνικών φύλων και έφτασε μέχρι τη μυθική Ατλαντίδα». Το πιάνει ο γίγαντας της ιστορικής ανάλυσης και συμπεραίνει ότι: α) οι Έλληνες κρατάνε από τον 10 π.Χ. αιώνα, β) οι Έλληνες είχαν φτάσει μέχρι την Ατλαντίδα και γ) οι Έλληνες ήταν η πρώτη πολιτισμένη φυλή που εμφανίστηκε στη γη. Πώς το κάνει αυτό; Μα, παραβλέποντας τις «προσμίξεις» του αρχικού κειμένου και χρησιμοποιώντας ένα βιβλίο αναφορικά με την Ελληνική ιστορία ως βιβλίο για την Παγκόσμια ιστορία. Γιατί στο βιβλίο δεν γράφεται (δεν υπάρχει λόγος να γραφτεί) οτι την ώρα που οι Μάρμαροι κάνανε παπάδες στην Ταμτιραρόλη, οι Αλαμπουρνέκας είχαν ήδη στήσει και διαλύσει πέντε-έξη πολιτισμούς στην μακρινή Αμερική (ή Ασία).

Αυτή η εμπνευσμένη ιστορική ανάλυση δεν θα προκαλούσε τίποτα περισσότερο από ξεγυρισμένη καζούρα αν δεν αποτελούσε χαρακτηριστικό γνώρισμα των συγγραφέων σχολικών βιβλίων ιστορίας. Οι οποίοι, επειδή πρέπει να συνοψίσουν τα γεγονότα και να απλουστεύουν την αιτιολόγησή τους προβαίνουν σε ερμηνείες ακόμα και της επίσημης ιστορίας (καλά, για τα επιστημονικά κείμενα που δεν αποτελούν επίσημη ιστορία –δεν το συζητάμε, αυτά δεν υπάρχουν καν για τους συγγραφείς σχολικών βιβλίων).

Έχουμε και λέμε, το λοιπόν (δηλαδή «δεν έχουμε, αλλά λέμε για να έχουμε!» όπως θα σου εξηγούσε κι ο Ηλιόπουλος):

1.Όταν ο κόσμος αλλάζει ριζικά (μετά από έναν πόλεμο, όταν καθιερώνεται ένα διαφορετικό πολιτικό σύστημα κ.λ.π.) συνήθως η ιστορία ξαναγράφεται.

2.Στην Ελλάδα, η ιστορική ανάλυση αρκετές φορές μοιάζει με την ανάλυση ποδοσφαιρικού αγώνα –ανάλογα με την ομάδα που υποστηρίζεις έτσι βλέπεις και το παιχνίδι που παίζεται.

Σε αυτά τα πλαίσια (και για να μην το πιάσουμε από αρχαιοτάτων) η επίσημη ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Ελληνικού Εμφύλιου ξαναγράφτηκε σε εποχές πολιτικής αναταραχής και εν τέλει δικτατορίας. Η δε σύγχρονη επίσημη ιστορία (δικτατορία, Πολυτεχνείο, Κύπρος κλπ) ξαναγράφτηκε σε περίοδο δεξιάς (φοβισμένης μεν αλλά πάντα φιλοχουντικής) διακυβέρνησης. Δηλαδή αυτές τις επίσημες εκδοχές δεν τις λες και υποδείγματα υποκειμενικότητας...

Έλα όμως που την επίσημη καταγραφή της ιστορίας ακολούθησαν οι «επίσημες ερμηνείες» (αυτές δηλαδή που μοιράζονται στα σχολεία και τις σχολές)! Και ξαναέλα που οι «επίσημοι ερμηνευτές» της ιστορίας δεν αρκέστηκαν στα πρόσφατα, αλλά βάλανε το χεράκι τους και στα παλιότερα, προκειμένου να θεμελιώσουν τον μεγαλοϊδεατισμό τους!

Τα παραπάνω έφεραν τα παρακάτω (χεχε!) αποτελέσματα:

1.Την παρά φύσιν παρθενογένεση ενός ανόθευτου ελληνικού φύλου το οποίο απλώς στα Αρχαία χρόνια γούσταρε να ονομάζεται Αχαιοί, Δωριείς, Μακεδόνες (ή όπως αλλιώς) επειδή δεν είχε τι να κάνει και ήθελε να τσακώνεται με τον ίδιο του τον εαυτό.

2.Την, με το ζόρι, απόλυτη αντιστοίχιση των κατοίκων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας με το ελληνικό φύλο.

3.Την βλακώδη παραδοχή οτι τα σύνορα της σύγχρονης Ελλάδας (που καθορίστηκαν μέσα από διεθνείς συνθήκες και με βάση διεθνή συμφέροντα) περικλείουν αποκλειστικά και μόνο ανθρώπους του ελληνικού φύλου.

4.Την παραχάραξη ιστορικών γεγονότων με την μετατροπή (στρατιωτικών ή διπλωματικών) ηττών σε νίκες, με την απόκρυψη φρικαλεοτήτων και αδικοπραξιών όταν υπεύθυνοι γι΄αυτές ήταν Έλληνες.

5.Την εξαφάνιση από τα ιστορικά εγχειρίδια όσων γεγονότων δεν ταίριαζαν με την επίσημη ερμηνεία της ιστορίας (π.χ. δίκη Κολοκοτρώνη, δολοφονία Ανδρούτσου, προδοσία Ρήγα Φεραίου, καθεστώτος 4^ης Αυγούστου, παράδοση ελληνικού στρατού στους Γερμανούς κλπ).

Πολλοί ήταν αυτοί, για παράδειγμα, οι οποίοι κατηγόρησαν τη Ρεπούση οτι παραχάραξε την ελληνική ιστορία αναφέροντας τη σφαγή της Σμύρνης ως συνωστισμό. Θα συμφωνούσα απολύτως μαζί τους, αν κατηγορούσαν το συγκεκριμένο βιβλίο που συνέταξε η ομάδα Ρεπούση για το οτι δεν ανέφερε τόσο τη σφαγή της Σμύρνης όσο και τις σφαγές για τις οποίες ήταν υπεύθυνος ο ελληνικός στρατός στην πορεία του προς την Άγκυρα. Όταν όμως ο διαιτητής πνίγει δυο πέναλτι κι εσύ διαμαρτύρεσαι για το ένα που έπρεπε να δοθεί στην ομάδα σου κάνοντας γαργάρα το άλλο που έπρεπε να δοθεί εναντίον της –τότε φιλαράκο μου είσαι οπαδούκλα και χουλιγκάνι και μη μας το παίζεις καταρτισμένος επιστήμων!

Καταλαβαίνεις οτι, αν αυτά συμβαίνουν για γεγονότα εκατονταετίας και βάλε –όταν το θέμα φτάνει στη σύγχρονη ιστορία γίνεται του Κουτρούλη ο γάμος. Κατά πρώτον να ξεκαθαρίσουμε οτι δεν ισχύει η καραμέλα που μας δίνανε στο σχολείο ως απάντηση στην ερώτηση περί του γιατί δεν διδασκόμαστε σύγχρονη ιστορία και η οποία έλεγε οτι: «πρέπει να περάσουν πρώτα κάποια χρόνια ώστε να μπορεί να μελετηθεί αντικειμενικά η σύγχρονη ιστορία». Αυτή τη βλακεία την επαναλαμβάνουν και τα μπουμπούκια της Χρυσής Αυγής όταν τους ρωτάνε περί Χίτλερ («δεν έχει αποφανθεί ακόμα η ιστορία –είναι νωρίς») αλλά την ξεχνάνε όταν η κουβέντα πηγαίνει στον Στάλιν για παράδειγμα. Και βέβαια, λογικό είναι ο αμόρφωτος άνθρωπος να μαϊμουδίζει τις βλακείες που τον βάζανε να μάθει με το ζόρι στο σχολείο αλλά η αμορφωσιά και η επιστημονικότητα έχουν τόση σχέση όση έχει το τηγάνι με τον ηλεκτρολυτικό πυκνωτή –άμα πας να ψήσεις αυγό σε πυκνωτή θα γελάνε μαζί σου μέχρι και οι κότες!

Επειδή η ιστορική καταγραφή και ανάλυση των γεγονότων δεν χρειάζεται κάνα δυο αιώνες αέρα λες και πρόκειται περί κουρνιαχτού που περιμένουμε να κατακάτσει. Για να μελετήσεις την ιστορία πρέπει να διαθέτεις πρωτογενείς πηγές και μέθοδο ανάλυσης –τόσο απλά. Άπαξ και τα διαθέτεις η δουλειά γίνεται και με το σφύριγμα λήξης του διαιτητή μη σου πω! Και δίνω παράδειγμα για λόγους κατανόησης:

Την εισβολή στο Αφγανιστάν δεν μπορείς να την μελετήσεις ιστορικά; Έχεις άφθονο πρωτογενές υλικό (βίντεο, ανταποκρίσεις, μαρτυρίες, έγγραφα που διέρρευσαν κλπ), έχεις γνώση των όσων προηγήθηκαν και όσων ακολούθησαν, αν έχεις και την κατάρτιση τα βάζεις όλα κάτω και το φτιάχνεις το παστίτσιο. Και μη μου πεις οτι τώρα ο επιστήμονας είναι επηρεασμένος από τις προσωπικές του απόψεις για τα γεγονότα γιατί θα γελάσω χιαστί. Αν τώρα ο επιστήμονας είναι υποκειμενικός, τότε το εγγόνι του μετά από 50 χρόνια τι θα είναι; Τέρας αντικειμενικότητας στην εξέταση ενός γεγονότος το οποίο θα έχει ήδη αξιολογηθεί εμφατικά; Και τι πηγές θα χρησιμοποιήσει; Μα αυτές που του άφησε ο παππούς του –ο υποκειμενικός!

Το κυρίαρχο θέμα που άπτεται της ιστορικής μελέτης (και της εξαγωγής ιστορικών συμπερασμάτων) είναι, για τον επιστήμονα, το υλικό -και για εμάς τους μη ιστορικούς η βιβλιογραφία. Λέω, ας πούμε: «ο Διάκος ήταν παπαδοπαίδι». Πού το ξέρω; Το έχω διαβάσει στο τάδε και το δείνα βιβλίο τα οποία για να το γράψουν χρησιμοποίησαν τις τάδε πηγές και τη δείνα επιστημονική μέθοδο. Λέει ο Χρυσαυγίτης: «Δεν υπήρχαν φούρνοι αερίων στα χιτλερικά στρατόπεδα» ή «θάβανε πέτρες στα φέρετρα οι κομμουνιστές στα Δεκεμβριανά». Ωραία –πού το ξέρει; Πού το διάβασε; Ποιος το έγραψε και τι υλικό έχει χρησιμοποιήσει για να φτάσει σε τέτοια συμπεράσματα; Και το κυριότερο: τι βάρος έχει στην επιστημονική κοινότητα ο συγκεκριμένος ιστορικός και το σύγγραμμά του; Επειδή κι ο Λάβκραφτ έγραφε περί Κθούλου και μάλιστα έδινε σχετική βιβλιογραφία περί του θέματος αλλά δε νομίζω να θεωρείται η άποψή του βαρύνουσα στην επιστημονική κοινότητα των ανθρωπολόγων ή έστω των αστρονόμων!

Αντί λοιπόν να μιλάμε στη βάση κάποιων επιστημονικών κειμένων έχουμε συνηθίσει την κουβέντα «σου’πα, μου’πες». Οι Έλληνες κατάγονται από τον Άρη γιατί έτσι άκουσα! Ο Κολοκοτρώνης ήξερε καράτε –το διάβασα σ΄ένα μπλογκ! Ο προπάππος του  Κωνσταντίνου του Μεγάλου ήταν ο Αλέξανδρος ο Μέγας γιατί έχουν σχεδόν το ίδιο επώνυμο! Ρίξε όποιο από αυτά θέλεις στο διαδίκτυο, άσε τα κορόιδα να το αναπαραγάγουν και σε λίγο θα έχεις μια αναμφισβήτητη ιστορική διαπίστωση!

Και περί ιστορίας; Τι συμβαίνει τελικά με την κυρία αυτή; Μα, καταφανώς επιχειρείται να ξαναγραφτεί. Την ώρα που οι Άγγλοι αποσύρουν τα σχολικά τους βιβλία επειδή τα κρίνουν γελοιωδώς υποκειμενικά («δεν γίνεται να νικούσαμε πάντα και παντού και να έχουμε μείνει σήμερα μια κουτσουλιά από ολόκληρη Αυτοκρατορία», σου λένε) εμείς εδώ πάμε να ξαναγράψουμε ακόμα και την επίσημη (την ξαναγραμμένη) εκδοχή. Ο καταδικασμένος (από κανονικό δικαστήριο) για δολοφονία Δερτιλής μετατρέπεται σε «παρασημοφορημένο αξιωματικό» (αυτό το «παρασημοφορημένος» είναι δάνειο από αμερικάνικες ταινίες δράσης και αστυνομικές σειρές όπου κάθε λίγο και λιγάκι μιλάνε για τον «ντεκορέιτεντ όφισερ» και ψάχνεις εσύ να δεις τι ντεκόρ έχει ο τύπος –ταπετσαρία με λουλουδάκια ή πίνακες με νεκρές φύσεις ας πούμε). Ο εμφύλιος ξαναβαφτίζεται «συμμοριτοπόλεμος» και η δικτατορία μετατρέπεται σε «τιμιοκρατία». Οι φρικαλεότητες των Ελλήνων του 1821 ξαναβγαίνουν στο φως αλλά πλέον ονομάζονται «πράξεις ανδρείας και μεγαλείου της φυλής». Οι μισθοφόροι παρακρατικοί τραμπούκοι που επάνδρωσαν τις ομάδες των Μακεδονομάχων (αυτών που μάχονταν τους Μακεδόνες δηλαδή) διεκδικούν τη θέση τους σε μια ιστορία που ανάγει τον τραμπουκισμό σε πράξη γενναιότητας.

Κι αντί ο κόσμος να αγανακτεί με την ξεφτίλα που στήνεται στο όνομά του, συζητάει περί του αν τελικά είναι στρατηγικά ορθό ή όχι να βγει εκτός νόμου η Χρυσή Αυγή! Αντί να τους κλείσουν στο τρελάδικο υπερασπίζουν το δικαίωμά τους να παθαίνουν κρίσεις ψυχασθένειας σε δημόσια θέα!

Ήρθε τώρα κι αυτή η ιστορία με τα πετρέλαια που θα μας κάνει, λένε, Σουηδική Αραβία της Μεσογείου και ξαναφουντώσανε οι ψυχώσεις περί του οτι «είμαστε ο περιούσιος λαός και όλοι μας κατατρέχουν, όλοι θέλουν να μας βγάλουν το μάτι». Διάβαζα χτες στις ειδήσεις μια δήλωση του Γιωργάκη οτι στα τελωνεία της Αμερικής περισσότερη πέραση έχει η ταυτότητά του ως καθηγητή του Χάρβαρντ παρά το οτι υπήρξε πρωθυπουργός της Ελλάδας. Κι αγανακτούσαν τα πιθήκια της ενημέρωσης, βγάλανε και τον Καρατζαφύρερ από τη φορμόλη να συμβουλεύσει τον Γιωργάκη οτι στα τελωνεία δείχνουμε την κανονική μας ταυτότητα –την αστυνομική (αυτή που θέλανε να γράφει θρήσκευμα) κι έτσι. Τους έβλεπα κι απορούσα –είναι τόσο ηλίθιοι ώστε να μην καταλαβαίνουν το προφανές της δήλωσης; Το οποίο δεν είναι άλλο από το: «στην Αμερική ούτε να μας κλάσουν τους Έλληνες –δεν ξέρουν καν οτι υπάρχουμε!» Κι όταν έτσι σε κοροϊδεύει μέχρι κι ο Γιωργάκης –ε, τότε φίλε μου, μάλλον έχεις καταντήσει διεθνές σούργελο!

Κι αυτή η μανία σου να τελειώσει ο κόσμος που ήξερες μέχρι σήμερα για να ξαναγραφτεί η ιστορία...

Στο έργο του Χρηστίδη, τους «Δυο θεούς» οι δυο φίλοι ψάχνουν να δώσουν έναν ιστορικό ρόλο στον Μπάμπη το Χοντρό, έναν ενοχλητικό τρόφιμο του ψυχιατρείου. Σε μια στιγμή ο ένας τους υπαγορεύει στον άλλο: «Γράφε! Και τότε, ο Μπάμπης ο Προγάστωρ, σηκώνοντας το βλέμμα του αντίκρισε αγέρωχα τους δικαστές του αναφωνώντας: ‘Εν οίδα, οτι ουδέν οίδα!’».

Ποιος; Ο Μπάμπης. Ο Προγάστωρ! Κοίτα κάτι πράγματα!

ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ

ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΣΠΙΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΝΑΡΧΙΚΟΙ-Του Γιόχαν Μοστ και της Έμμα Γκόλντμαν

http://antipetroula.blogspot.gr/2012/12/blog-post_9640.html

Για τους περισσότερους Αμερικάνους η Αναρχία είναι μια κακόφημη λέξη˙ ένα άλλο όνομα για την ανομία, τη διαστροφή και το χάος. Οι Αναρχικοί θεωρούνται σαν ένα κοπάδι αχτένιστων, άπλυτων και άθλιων τυχοδιωκτών, που έχουν την τάση να σκοτώνουν τους πλούσιους και να μοιράζονται το κεφάλαιό τους. Η Αναρχία ωστόσο στην ουσία εκφράζει, για τους υποστηρικτές της, μια κοινωνική θεωρία η οποία αφορά την συνένωση των κοινωνικών τάξεων με την απουσία κάθε κυβέρνησης ανθρώπου από άνθρωπο˙ εν συντομία, εκφράζει την απόλυτη ατομική ελευθερία.

Αν η έννοια της Αναρχίας έχει μέχρι τώρα ερμηνευθεί ως ένα στάδιο υπέρτατης αναταραχής, αυτό γίνεται επειδή οι άνθρωποι έχουν διδαχτεί πως τα ζητήματά τους είναι ρυθμιζόμενα (στμ. από το Κράτος), ότι κυβερνώνται σωστά και πως η εξουσία είναι αναγκαία.

Τους περασμένους αιώνες καθένας που υποστήριζε πως η ανθρωπότητα θα μπορούσε να προχωρήσει χωρίς την βοήθεια εγκόσμιας και πνευματικής εξουσίας, θεωρούνταν τρελός και είτε τον έστελναν στο φρενοκομείο είτε καιγόταν στην πυρά˙ σήμερα ωστόσο, εκατοντάδες χιλιάδες άνδρες και γυναίκες είναι άπιστοι/ες που περιφρονούν την ιδέα ενός υπερφυσικού όντος.

Οι ελεύθερα σκεπτόμενοι άνθρωποι του σήμερα, για παράδειγμα, εξακολουθούν να πιστεύουν στην αναγκαιότητα του Κράτους, το οποίο προστατεύει την κοινωνία˙ δεν επιθυμούν να γνωρίζουν την ιστορία των βάρβαρων θεσμών μας. Δεν καταλαβαίνουν πως κυβέρνηση δεν μπορούσε και δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς καταπίεση˙ πως κάθε κυβέρνηση έχει κάνει σκοτεινές πράξεις και τεράστια εγκλήματα ενάντια στην κοινωνία. Η ανάπτυξη της κυβέρνησης έχει βασιστεί στην τάξη, το δεσποτισμό, τη μοναρχία, την ολιγαρχία, την πλουτοκρατία, αλλά πάντα γινόταν τυραννία.

Δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς πως υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός ορθολογικών και καλοπροαίρετων ανθρώπων που αγωνιούν ώστε να καλυτερέψουν τις υπάρχουσες συνθήκες, αλλά δεν έχουν χειραφετηθεί επαρκώς από τις προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες των σκοτεινών εποχών, έτσι ώστε να καταλάβουν την αληθινή ουσία του οργάνου που ονομάζεται κυβέρνηση.

«Πως μπορούμε να προχωρήσουμε χωρίς κυβέρνηση;» ρωτούν οι άνθρωποι. «Αν η κυβέρνησή μας είναι κακή ας έχουμε μία καλή, αλλά πρέπει να έχουμε κυβέρνηση οπωσδήποτε».

Το πρόβλημα είναι πως δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα όπως «καλή κυβέρνηση», επειδή η ύπαρξή της βασίζεται από την υποταγή μιας τάξης στη δικτατορία μιας άλλης. «Αλλά οι άνθρωποι πρέπει να κυβερνώνται», επισημάνει κάποιος˙ «πρέπει να καθοδηγούνται από νόμους». Ωραία, αν οι άνθρωποι χαρακτηρίζονται σαν παιδιά τα οποία πρέπει να καθοδηγηθούν, τότε ποιος είναι τόσο τέλειος, τόσο συνετός, τόσο άψογος ώστε να δύναται να κυβερνήσει και να καθοδηγήσει τους υπηκόους του;

Εμείς υποστηρίζουμε πως ο κάθε άνθρωπος μπορεί και πρέπει να κυβερνάται από τον εαυτό του μόνο. Αν οι άνθρωποι είναι ανώριμοι, τότε και ο κάθε εξουσιαστής είναι εξίσου ανώριμος. Πρέπει ένας άνθρωπος, ή ένας μικρός αριθμός ανθρώπων, να ηγείται όλων των εκατομμυρίων τυφλών ανθρώπων που συνθέτουν ένα έθνος;

«Αλλά πρέπει να έχουμε κάποια εξουσία, στην τελική», είπε ένας αμερικάνος φίλος μας. Ουσιαστικά πρέπει, και την έχουμε˙ είναι η αναπόφευκτη εξουσία των φυσικών νόμων, που εκφράζονται ως τέτοιοι στον υλικό και κοινωνικό κόσμο. Μπορεί να τους καταλαβαίνουμε ή να μην τους καταλαβαίνουμε αυτούς τους νόμους, αλλά πρέπει να υπακούμε σ’ αυτούς σαν να είναι μέρος της ύπαρξής μας˙ είμαστε οι απόλυτοι σκλάβοι αυτών των νόμων, αλλά σε μια τέτοια σκλαβιά δεν υπάρχει ταπείνωση. Η σκλαβιά όπως νοείται σήμερα, σημαίνει έναν εξωτερικό αφέντη, ένα νομοθέτη εκτός αυτών τους οποίους ελέγχει˙ ενώ οι φυσικοί νόμοι δεν είναι έξω από εμάς- είναι μέσα μας˙ ζούμε, σκεφτόμαστε, κινούμαστε μόνο μέσω αυτών των νόμων˙ είναι επομένως ευεργέτες και όχι εχθροί μας.

Είναι οι νόμοι του ανθρώπου, οι νόμοι στα νομικά μας βιβλία, σε συμφωνία με τους νόμους της Φύσης; Κανένας, νομίζουμε, δεν μπορεί να έχει την τόλμη να επιβεβαιώσει πως είναι.

Είναι επειδή οι νόμοι που ορίζονται για μας δεν είναι σε συμφωνία με τους νόμους της Φύσης και η ανθρωπότητα υποφέρει από τόσες πολλές αρρώστιες. Είναι παράλογο να μιλάμε για ανθρώπινη ευτυχία εφόσον οι άνθρωποι δεν είναι ελεύθεροι.

Δεν ανησυχούμε που πολλοί άνθρωποι εναντιώνονται με τόση πικρία στην Αναρχία και τους υπέρμαχούς της, γιατί απαιτεί πολύ ριζοσπαστικές αλλαγές στις υπάρχουσες αντιλήψεις, αφού αυτές προσβάλλουν αντί να κατευνάζουν με τον ζήλο της προπαγάνδας τους.

Κυρήσσουν την υπομονή και αποδοχή του αναπόφευκτου στους φτωχούς και τους υπόσχονται ανταμοιβή στη συνέχεια. Τι νόημα έχει για τον εξαθλιωμένο περιθωριακό, ο οποίος δεν έχει τόπο που να μπορεί να αποκαλέσει δικό του, που λαχταρά ένα κομμάτι ψωμί, ότι οι πύλες του Παράδεισου θα είναι πιο ανοιχτές γι’ αυτόν παρά για τον πλούσιο στο μέλλον; Στην όψη της τεράστιας αθλιότητας των μαζών τέτοιες υποσχέσεις μοιάζουν με πικρή ειρωνεία.

Έχω συναντήσει ελάχιστες έξυπνες γυναίκες και άντρες που έντιμα και συνειδητά μπορούν να υπερασπίζονται τις υπάρχουσες κυβερνήσεις˙ συμφωνούν ακόμα σε πολλά σημεία μαζί μου, αλλά τους λείπει το ηθικό σθένος να κάνουν ένα βήμα μπροστά και να δηλώσουν τη συμπάθειά τους στις αναρχικές αρχές.

Εμείς που έχουμε επιλέξει αυτό το μονοπάτι, που ορίζεται από τις πεποιθήσεις μας, αντιτασόμαστε στην οργάνωση που αποκαλείται Κράτος, βάση αρχών, διεκδικώντας το δικαίωμα του να δουλεύεις και να απολαμβάνεις τη ζωή εξ’ ίσου με όλους τους άλλους.

Όταν κάποτε απελευθερωθούν από τους περιορισμούς της εξωτερικής εξουσίας, οι άνθρωποι θα περάσουν στις ελεύθερες σχέσεις˙ αυθόρμητες οργανώσεις θα ξεφυτρώσουν σε όλα τα μέρη του κόσμου και καθένας θα συμβάλει στη δική του και την κοινή ευημερία μέσω όσης εργασίας μπορεί αυτός ή αυτή να κάνει και επίσης καταναλώνοντας σύμφωνα με τις ανάγκες του. Όλες οι σύγχρονες τεχνικές εφευρέσεις και ανακαλύψεις θα χρησιμοποιηθούν για να κάνουν την εργασία εύκολη κι ευχάριστη. Η επιστήμη, η κουλτούρα και η τέχνη θα χρησιμοποιούνται ελεύθερα για να τελειοποιήσουν και να ανυψώσουν την ανθρώπινη φυλή, ενώ ταυτόχρονα η γυναίκα θα είναι ισότιμη με τον άντρα.

«Ωραία ακούγονται», απαντά κάποιος, «αλλά οι άνθρωποι δεν είναι άγγελοι, είναι εγωιστές».

Και τι έγινε; Ο εγωισμός δεν είναι έγκλημα˙ έγκλημα γίνεται μόνο όταν οι συνθήκες είναι τέτοιες που δίνουν σ’ ένα άτομο την ευκαιρία να ευχαριστεί τον εγωισμό του εις βάρος των άλλων. Σε μια αναρχική κοινωνία ο καθένας θα ψάχνει να ικανοποιήσει το εγώ του˙ όμως, όπως η Μητέρα Φύση έχει κανονίσει τα πράγματα έτσι ώστε να επιβιώνουν μόνο όσοι έχουν τη βοήθεια των γειτόνων τους [1], ο άνθρωπος, για την ικανοποίηση του εγώ του, θα επεκτείνει τη βοήθειά του σ’ αυτούς που θα τον βοηθούν, και τότε ο εγωισμός δεν θα είναι κατάρα αλλά ευλογία.

Ένα στιλέτο στο ένα χέρι, μια δάδα στο άλλο, και όλες οι τσέπες του γεμάτες με βόμβες δυναμίτη: αυτή είναι η εικόνα του Αναρχικού, όπως την έχουν σχηματίσει οι εχθροί του. Του φαίνονται σαν μια απλή μίξη ενός ανόητου και ενός απατεώνα, που μοναδικός του σκοπός είναι να φέρει στον κόσμο τα πάνω κάτω (topsy turvy), και τα μόνα μέσα για την επίτευξη αυτού του σκοπού, είναι να σκοτώνει οποιονδήποτε διαφέρει από τον ίδιο. Η εικόνα είναι μια άσχημη καρικατούρα, αλλά για τη γενική της αποδοχή δεν είναι για να απορεί κανείς, εξετάζοντας το πόσο επίμονα έχει σχηματιστεί αυτή η ιδέα στο μυαλό του κοινού. Εν τούτοις, πιστεύουμε πως η Αναρχία (η οποία είναι η ελευθερία κάθε ατόμου από τον επιβλαβή περιορισμό των άλλων, είτε αυτοί οι άλλοι είναι άτομα είτε μια οργανωμένη κυβέρνηση) δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη βία, και αυτή η βία είναι η ίδια που νίκησε στις Θερμοπύλες και τον Μαραθώνα.

Η λαϊκή απαίτηση για ελευθερία είναι δυνατότερη και πιο ξεκάθαρη από ποτέ και οι συνθήκες για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι περισσότερο ευνοϊκές. Είναι εμφανές πως κατά τη διάρκεια όλης τη πορείας της ιστορίας εκτελείται μια εξέλιξη όπου οποιουδήποτε είδους σκλαβιά, κάθε μορφής καταναγκασμός, πρέπει να καταρρεύσει, και από την οποία πρέπει να έρθει η ελευθερία, ολοκληρωμένη και απεριόριστη, για όλους και από όλους.

Έτσι, ο Αναρχισμός δεν γίνεται να είναι ένα οπισθοδρομικό κίνημα, όπως έχει υπαινιχθεί, διότι οι αναρχικοί βαδίζουν προς την πρωτοπορεία και όχι στο πίσω μέρος του “στρατού της ελευθερίας”.

Θεωρούμε πως είναι απολύτως αναγκαίο, οι άνθρωποι πρέπει να μη ξεχάσουν ούτε για μια στιγμή τον γιγάντιο αγώνα που πρέπει να γίνει πριν οι ιδέες μπορούν να πραγματωθούν, και ως εκτούτου να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε μέσο έχουν στη διαθεσή τους (το λόγο, τον τύπο, την πράξη) για να επιταχύνουν την επαναστατική ανάπτυξη.

Η ευτυχία της ανθρωπότητας, η οποία πρέπει και θα έρθει στο μέλλον, εξαρτάται απ’ τον κομμουνισμό. Το σύστημα του κομμουνισμού λογικά αποκλείει κάθε σχέση μεταξύ αφέντη και υπηρέτη, και αυτό σημαίνει πραγματικός Αναρχισμός, και ο δρόμος που οδηγεί σε τούτο τον στόχο είναι η κοινωνική επανάσταση.

Όσον αφορά τη βία την οποία ο λαός θεωρεί το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα των Αναρχικών, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αμφισβητηθεί πως οι περισσότεροι Αναρχικοί αισθάνονται πεπεισμένοι πως η «βία» δεν είναι πια κατακριτέα χρησιμοποιούμενη για την εκτέλεση των σχεδίων τους από ότι είναι όταν χρησιμοποιείται από έναν καταπιεσμένο λαό για την ελευθερία του. Οι εξεγέρσεις των καταπιεσμένων ήταν πάντα καταδικασμένες από τους τύραννους: η Περσία εξεπλάγην στην Ελλάδα, η Ρώμη στα Caudine Forks [2], και η Αγγλία στο Μπάνκερ Χιλ (Bunker Hill) [3]. Μπορεί η Αναρχία να αναμένει λιγότερα, ή να απαιτεί νίκες χωρίς να αγωνίζεται για αυτές;

Πηγή: Metropolitan Magazine, vol. IV, No. 3.

Οκτώβρης 1896

______________________________________________________________

Σημειώσεις της μετάφρασης:

1) Για την επιβίωση και την πρόοδο των ειδών μέσω της αλληλοβοήθειας έχει κάνει μια εξαιρετική επιστημονική μελέτη ο Πετρ Κροπότκιν στο βιβλίο «Αλληλοβοήθεια»

2) Η μάχη των Caudine Forks (ή κατά μια άλλη αναζήτηση Claudine Forks) έγινε το 321 π.χ (ή κατά μια άλλη αναζήτηση το 327-304) και ήταν μεταξύ των επιτιθέμενων Ρωμαίων και των αμυνόμενων Σαμνιτών που είχαν αναπτύξει σπουδαίο πολιτισμό στην Κάτω Ιταλία. Αυτός ο πόλεμος έχει ονομαστεί Β΄ Σαμνίτικος Πόλεμος. Πηγές, για περισσότερα, στα ελληνικά, στα αγγλικά εδώ κι εδώ.

3) Η μάχη του Μπάνκερ Χιλ ήταν η αρχή του τέλους της Βρετανικής αποικιοκρατικής δύναμης στα εδάφη των σημερινών ΗΠΑ. Η μάχη δόθηκε στις 17 Ιουνίου 1775 στη χερσόνησο Charlestown στη βόρεια πλευρά του λιμανιού της Βοστώνης. Οι «Αμερικάνοι» ήταν οι εξεγερμένοι πολίτες των αποικιών οι οποίοι δεν άντεχαν κάτω από τον Βρετανικό νόμο και αποφάσισαν την απόσχιση από το διοικητικό κέντρο της Μασαχουσέτης των Βρετανών. Οι δυνάμεις που συγκρούστηκαν ήταν 2,400 Βρετανοί στρατιώτες ενάντια σε 1,500 Αμερικάνους πολιτοφύλακες.

Πηγή:

http://a-politiko.espivblogs.net/2012/11/24/%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%83%CF%80%CE%B9%CE%B6%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CE%B1/