ανυπακοή

Έριχ Φρομ: H ανυπακοή!

odofragma-skas.blogspot.gr

Για αιώνες ολόκληρους οι βασιλιάδες, οι παπάδες, οι φεουδαρχικοί άρχοντες, τα αφεντικά της βιομηχανίας και οι γονείς, επέμεναν και επιμένουν πως η υπακοή είναι αρετή και η ανυπακοή αμαρτία.

Για να εισάγουμε μια άλλη άποψη πάνω στο θέμα αυτό, ας αντιπαραθέσουμε σ΄ αυτή τη θέση την ακόλουθη διατύπωση: η ανθρώπινη ιστορία άρχισε με μια πράξη ανυπακοής και είναι πολύ πιθανό να τελειώσει με μια πράξη υπακοής.

Η ανθρώπινη ιστορία ξεκίνησε με μια πράξη ανυπακοής σύμφωνα με τους Εβραίους και τους Ελληνικούς μύθους. Ο Αδάμ και η Εύα, όταν ζούσαν στο Παράδεισο αποτελούσαν μέρος της Φύσης∙

Βρίσκονταν σε αρμονία μαζί της και δε τη ξεπερνούσαν. Ήταν μέσα στη Φύση, όπως το έμβρυο στη κοιλιά της μάνας του. Ήταν άνθρωποι κι όμως όχι ακόμα άνθρωποι. Όλα αυτά άλλαξαν όταν έδειξαν ανυπακοή σε μια διαταγή.

Σπάζοντας τα δεσμά τους με τη γη και τη μητέρα, κόβοντας τον ομφάλιο λώρο, ο άνθρωπος βγήκε από την προανθρώπινη αρμονία και μπόρεσε να κάνει το πρώτο βήμα στην ανεξαρτησία και την ελευθερία. Η πράξη της ανυπακοής ελευθέρωσε τον Αδάμ και την Εύα και τους άνοιξε τα μάτια. Αναγνώρισαν ο ένας τον άλλο σαν ξένους και τον γύρω κόσμο σαν ξένο κι εχθρικό.

Η πράξη της ανυπακοής έσπασε τον αρχέγονο δεσμό με τη φύση και τους έκανε άτομα. Το «προπατορικό αμάρτημα» δε διέφθειρε τον άνθρωπο, αντίθετα τον ελευθέρωσε∙ σήμανε την αρχή της ιστορίας του. Ο άνθρωπος έπρεπε να εγκαταλείψει το Παράδεισο για να μάθει να στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις και να γίνει άνθρωπος.

 Οι προφήτες, με τη μεσσιανική εξαγγελία τους, επικύρωσαν την ιδέα ότι ο άνθρωπος είχε δίκιο να μην υπακούσει∙ ότι δε καταστράφηκε από την «αμαρτία» του αλλά ελευθερώθηκε από την τροχοπέδη της προανθρώπινης αρμονίας. Για τους προφήτες, Ιστορία είναι ο χώρος όπου ο άνθρωπος γίνεται ανθρώπινος.

Στο ξετύλιγμα της αναπτύσσει τη δύναμη της λογικής  και της αγάπης ώσπου δημιουργεί μια νέα αρμονία ανάμεσα στον εαυτό του, τους συνανθρώπους του και τη Φύση. Αυτή νέα αρμονία περιγράφεται σαν το «τέλος των ημερών», σαν τη περίοδο της ιστορίας όπου υπάρχει ειρήνη ανάμεσα στους ανθρώπους, όπως ανάμεσα στον άνθρωπο και τη Φύση.

Είναι ένας νέος Παράδεισος, δημιουργημένος από τον ίδιο τον άνθρωπο, ένας Παράδεισος που μόνο εκείνος μπορούσε να δημιουργήσει, γιατί αναγκάστηκε να φύγει από το παλιό εξαιτίας της ανυπακοής του.

Όπως ο Εβραϊκός μύθος του Αδάμ και της Εύας, έτσι και ο Ελληνικός μύθος του Προμηθέα βασίζει ολόκληρο τον ανθρώπινο πολιτισμό  σε μια πράξη ανυπακοής. Ο Προμηθέας κλέβοντας τη φωτιά από τους Θεούς βάζει τα θεμέλια για την εξέλιξη του ανθρώπου.

Αν δεν είχε μεσολαβήσει το «παράπτωμα» του Προμηθέα, δε θα είχε υπάρξει ανθρώπινη ιστορία. Σαν τον Αδάμ και την Εύα, ο ήρωας τιμωρείται για την ανυπακοή του. Αυτός όμως δε μετανοεί και δε ζητά συγνώμη. Αντίθετα, φωνάζει περήφανος: «καλύτερα δεμένος πάνω σ΄ αυτό το βράχο, παρά υπάκουος δούλος των Θεών».

Ο άνθρωπος συνέχισε να εξελίσσεται χάρη σε πράξεις ανυπακοής. Δεν χρωστάει μόνο την πνευματική του ανάπτυξη στο γεγονός ότι υπήρξαν άνθρωποι που τόλμησαν να πουν όχι στις ανώτερες δυνάμεις «εν ονόματι της συνείδησης τους ή της πίστης τους», αλλά και η διανοητική ανάπτυξη του εξαρτήθηκε από την ικανότητα του να δείξει ανυπακοή, ανυπακοή στις εξουσίες που προσπαθούσαν να φιμώσουν τις νέες σκέψεις, και στη δύναμη των κατεστημένων ιδεών που θεωρούσαν ανόητη τη νέα άποψη.

 Αν η ικανότητα για ανυπακοή αποτελεί το ξεκίνημα της ανθρώπινης ιστορίας, η υπακοή μπορεί να φέρει το τέλος της. Δεν μιλάω εδώ συμβολικά ή ποιητικά. Υπάρχει μπροστά μας η δυνατότητα, ίσως και η πιθανότητα, μέσα στα επόμενα πέντε ως δέκα χρόνια, το ανθρώπινο είδος να καταστρέψει το πολιτισμό, κι ολόκληρη τη ζωή πάνω στη γη. Δεν υπάρχει καμιά λογική, ούτε νόημα στο γεγονός αυτό.

Είναι πάντως αλήθεια πως ενώ τεχνικά ζούμε στον Αιώνα του Ατόμου, η πλειονότητα των ανθρώπων–συμπεριλαμβανομένων και πολλών απ΄ αυτούς που κατέχουν την εξουσία– ζούνε ακόμα, συγκινησιακά, στη Λίθινη Εποχή∙ πως ενώ τα μαθηματικά μας, η αστρονομία και οι φυσικές επιστήμες ανήκουν στον εικοστό αιώνα, οι περισσότερες από τις ιδέες μας γύρω από την πολιτική, το κράτος και την κοινωνία βρίσκονται πολύ πίσω από τον αιώνα της Επιστήμης.

Αν η ανθρωπότητα φτάσει να αυτοκτονήσει, αυτό θα οφείλεται στους ανθρώπους που θα υπακούσουν σ΄ όποιους τους διατάξουν να πιέσουν το κουμπί του ολέθρου. Γιατί θα υπακούσουν στα αρχαϊκά πάθη του φόβου, του μίσους και της απληστίας∙ γιατί θα υπακούσουν στα ξεπερασμένα κλισέ της υπέρτατης κυριαρχίας του Κράτους και της εθνικής αξιοπρέπειας.

Οι Σοβιετικοί αρχηγοί μιλάνε πολύ για επαναστάσεις κι εμείς στον «ελεύθερο κόσμο» μιλάμε πολύ για ελευθερία. Κι ωστόσο, κι εκείνοι κι εμείς αποθαρρύνουμε την ανυπακοή–στη Σοβιετική Ένωση ξεκάθαρα και βίαια, στον «ελεύθερο κόσμο» έμμεσα και με τις πιο ύπουλες μεθόδους της πειθούς.

Δεν θέλω όμως να πω ότι κάθε ανυπακοή είναι αρετή και κάθε υπακοή ελάττωμα. Μια τέτοια θέση θα αγνοούσε τη διαλεχτική σχέση ανάμεσα στην υπακοή και την ανυπακοή. Κάθε φορά που δεν υπάρχει δυνατότητα συμβιβασμού ανάμεσα σε δυο αρχές, μια πράξη υπακοής σε μια αρχή είναι αναπόφευκτα πράξη ανυπακοής στην αντίθετη της και αντίστροφα.

Η Αντιγόνη είναι το κλασσικό παράδειγμα αυτού του διαχωρισμού. Υπακούοντας στους απάνθρωπους νόμους του Κράτους η Αντιγόνη, θα έδειχνε ανυπακοή στους ανθρώπινους νόμους. Υπακούοντας στους τελευταίους, δείχνει ανυπακοή στους κρατικούς  νόμους.

Οι μάρτυρες  κάποιας θρησκευτικής πίστης, της ελευθερίας και της επιστήμης, αναγκάστηκαν να δείξουν ανυπακοή σ΄ αυτούς που ζητούσαν να τους φιμώσουν, για να υπακούσουν στη συνείδηση τους, στους νόμους της ανθρωπότητας και της λογικής.

Αν ένας άνθρωπος μπορεί μόνο να υπακούει, τότε είναι σκλάβος∙ αν μπορεί μόνο να είναι ανυπάκουος και είναι ανίκανος να υπακούει, τότε είναι αντάρτης [όχι επαναστάτης]∙ ενεργεί από θυμό, απογοήτευση, αγανάκτηση, κι όχι στο όνομα μιας αρχής ή μιας πεποίθησης.

Η υπακοή σε ένα άτομο, σε ένα θεσμό ή μια εξουσία [ετερόνομη υπακοή] είναι υποταγή∙ προϋποθέτει τη παραίτηση μου από την αυτονομία μου και την αποδοχή μιας ξένης θέλησης ή κρίσης στη θέση της δικής μου. Η υπακοή στη δική μου λογική ή πεποίθηση [αυτόνομη υπακοή] δεν αποτελεί πράξη υποταγής αλλά αυτοεπιβεβαίωσης.

Η πεποίθηση και η κρίση μου, αν είναι αυθεντικά δικές μου, αποτελούν μέρος του εαυτού μου. Αν ακολουθήσω αυτές αντί για την κρίση των άλλων, τότε είμαι ο εαυτός μου∙ Γι΄ αυτό και ο όρος υπακοή θα χρησιμοποιηθεί εδώ μόνο διαφορετικά και με μια έννοια εντελώς διαφορετική από αυτή που χρησιμοποιούμε στη περίπτωση της ετερόνομης υπακοής.

Αλλά και αυτή η διάκριση χρειάζεται δυο άλλους καθορισμούς, τον ένα σχετικά με την έννοια της συνείδησης και τον άλλο σχετικά με την έννοια της εξουσίας.

Η λέξη συνείδηση χρησιμοποιείται για να ορίσει δυο φαινόμενα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Το ένα είναι η «αυταρχική συνείδηση», η εσωτερικευμένη δηλαδή φωνή μιας εξουσίας που είμαστε πρόθυμοι να ευχαριστήσουμε και φοβόμαστε να δυσαρεστήσουμε.

Η αυταρχική συνείδηση είναι αυτό που γνωρίζουν οι περισσότεροι άνθρωποι όταν υπακούουν στη συνείδηση τους. Είναι το είδος της συνείδησης για το οποίο μιλάει ο Φρόυντ ονομάζοντας το με τον όρο «Υπερεγώ». Αυτό το Υπερεγώ εκπροσωπεί τις εσωτερικευμένες επιταγές και απαγορεύσεις του πατέρα που έχει δεχτεί ο γιος από φόβο.

Διάφορη από την αυταρχική συνείδηση είναι η «ανθρωπιστική συνείδηση»∙ αυτή είναι η φωνή που υπάρχει μέσα σε κάθε άνθρωπο και είναι ανεξάρτητη από εξωτερικές ποινές και ανταμοιβές. Η ανθρωπιστική συνείδηση βασίζεται στο γεγονός πως σαν ανθρώπινα όντα διαθέτουμε μια διαισθητική γνώση γύρω από το τι είναι ανθρώπινο ή απάνθρωπο, τι προάγει τη ζωή και τι την καταστρέφει.

Η συνείδηση αυτή εξυπηρετεί τη λειτουργία μας σαν ανθρώπινα πλάσματα. Είναι η φωνή που μας καλεί πίσω στον εαυτό μας, στην ανθρωπιά μας.

Η αυταρχική συνείδηση [το Υπερεγώ] εξακολουθεί να ταυτίζεται με υπακοή σε μια εξουσία έξω από εμένα, όσο κι αν η εξουσία αυτή έχει εσωτερικοποιηθεί. Προσωπικά πιστεύω πως ακολουθώ τη δική μου συνείδηση∙ στη πραγματικότητα όμως, έχω ενστερνιστεί τις αρχές της εξουσίας.

Επειδή ακριβώς υπάρχει η λανθασμένη εντύπωση ότι η ανθρωπιστική συνείδηση και το Υπερεγώ είναι ίδια, η εσωτερικοποιημένη εξουσία είναι πολύ πιο αποτελεσματική από την εξουσία που αναγνωρίζω ξεκάθαρα σαν κάτι ξέχωρο από μένα. Η υπακοή στην «αυταρχική συνείδηση» όπως και κάθε υπακοή σε εξωτερικές σκέψεις και εξουσίες, αδυνατίζει την ανθρωπιστική συνείδηση, την ικανότητα μας να είμαστε ο εαυτός μας και να κρίνουμε μόνοι μας.

Η δήλωση, από την άλλη μεριά, πως η υπακοή σε ένα άλλο άτομο είναι υποταγή, χρειάζεται να διευκρινιστεί κι αυτή με  μια διάκριση ανάμεσα στην «παράλογη» και τη «λογική» εξουσία. Ένα παράδειγμα λογικής εξουσίας συναντάμε στη σχέση δάσκαλου και μαθητή, και παράλογης εξουσίας στη σχέση αφέντη και δούλου. Και οι δυο σχέσεις βασίζονται στο γεγονός ότι η εξουσία του ατόμου που διευθύνει γίνεται σεβαστή.

Ωστόσο, από δυναμική άποψη, έχουν διαφορετική φύση, στην ιδανική περίπτωση, στην ίδια κατεύθυνση. Ο δάσκαλος νιώθει ικανοποίηση όταν ο μαθητής του προχωράει∙ αν δεν τα καταφέρει, η αποτυχία είναι τόσο δική του όσο και του μαθητή. Ο δουλοχτήτης, αντίθετα, θέλει να εκμεταλλευτεί το δούλο του όσο γίνεται περισσότερο. Όσο περισσότερο παίρνει απ΄ αυτόν, τόσο πιο ικανοποιημένος είναι.

Ο σκλάβος, από τη πλευρά του, προσπαθεί να υποστηρίξει όσο μπορεί τη διεκδίκηση ενός μίνιμουμ ευτυχίας. Τα συμφέροντα του αφέντη και του δούλου είναι αντίθετα, γιατί, ό,τι ωφελεί τον ένα ζημιώνει τον άλλο.

Η υπεροχή του ενός πάνω στον άλλο έχει διαφορετική λειτουργία στη καθεμιά από τις δυο περιπτώσεις∙ στη πρώτη, αποτελεί την προϋπόθεση για τη προαγωγή του ατόμου που υπόκειται σ΄ αυτή την εξουσία, και στη δεύτερη, είναι η προϋπόθεση της εκμετάλλευσης του.

Μια άλλη διάκριση ακολουθεί ένα παράλληλο δρόμο μ΄ αυτή: η λογική εξουσία είναι λογική γιατί η εξουσία, είτε ασκείται από το δάσκαλο ή το καπετάνιο ενός καραβιού που δίνει διαταγή σε μια στιγμή ανάγκης, ασκείται στο όνομα της λογικής που, επειδή είναι πανανθρώπινη, μπορώ να τη δεχτώ χωρίς να υποταχθώ. Η παράλογη εξουσία αναγκάζεται να χρησιμοποιήσει τη δύναμη ή την υποβολή, γιατί κανείς δε θα άφηνε να τον εκμεταλλευτούν αν ήταν ελεύθερος να το εμποδίσει αυτό.

Γιατί είναι ο άνθρωπος τόσο επιρρεπής στην υπακοή και γιατί του είναι τόσο δύσκολο να δείξει ανυπακοή; Όσο είμαι υπάκουος στην εξουσία του Κράτους, της Εκκλησίας ή της κοινής γνώμης, αισθάνομαι ασφαλής και προστατευμένος. Στη πραγματικότητα, δεν έχει και μεγάλη σημασία σε ποια δύναμη υπακούω.

Πρόκειται πάντα για κάποιο θεσμό ή για κάποιους ανθρώπους που χρησιμοποιούν τη δύναμη με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, και που παρουσιάζονται ύπουλα σαν παντογνώστες και πανίσχυροι. Η υπακοή μου με ταυτίζει με την εξουσία που υποστηρίζω, κι έτσι αισθάνομαι δυνατός.

Αφού εκείνη αποφασίζει για μένα, δε μπορεί να κάνω λάθος∙ αφού με φυλάει δεν είμαι μόνος∙ δε μπορώ να διαπράξω αμαρτία αφού δε μ΄ αφήνει, αλλά ακόμη κι αν αμαρτήσω, η τιμωρία είναι ο μόνος τρόπος να επιστρέψω στους κόλπους της παντοδύναμης εξουσίας.

Για να μπορέσει κανείς να δείξει ανυπακοή θα πρέπει να έχει το θάρρος της μοναξιάς, του σφάλματος και της αμαρτίας. Το θάρρος όμως δε φτάνει. Η δυνατότητα του θάρρους εξαρτάται από το επίπεδο προσωπικής ανάπτυξης του ατόμου.

Μόνο αν έχει ξεκολλήσει το άτομο από τη ποδιά της μητέρας και τις πατρικές επιταγές, μόνο αν έχει αναπτυχθεί σε ολοκληρωμένο άτομο αποχτώντας την ικανότητα να σκέφτεται και να αισθάνεται μόνος του, μόνο τότε μπορεί να έχει το θάρρος να πει «όχι» στην εξουσία, να μην υπακούσει.

Ένα άτομο μπορεί να αποχτήσει ελευθερία μέσα από πράξεις ανυπακοής, μαθαίνοντας να λέει όχι στην εξουσία. Μα δεν είναι μόνο η ικανότητα για ανυπακοή προϋπόθεση της ελευθερίας∙ είναι και η ελευθερία προϋπόθεση της ανυπακοής. Όταν φοβάμαι την ελευθερία δε θα τολμήσω να πω «όχι», δε θάχω το θάρρος να μην υπακούσω.

Στη πραγματικότητα, η ελευθερία και η ικανότητα της ανυπακοής πάνε μαζί. Έτσι, οποιοδήποτε κοινωνικό, πολιτικό ή θρησκευτικό σύστημα διακηρύσσει τη πίστη του στην ελευθερία ενώ καταπνίγει την ανυπακοή, δε μπορεί να λέει την αλήθεια.

 Υπάρχει κι ένας άλλος λόγος που μας είναι τόσο δύσκολο να τολμήσουμε την ανυπακοή, να πούμε «όχι» στην εξουσία. Στο μεγαλύτερο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η υπακοή έχει ταυτιστεί με την αρετή και η ανυπακοή με την αμαρτία. Ο λόγος είναι απλός: ως τα σήμερα, στο μεγαλύτερο μέρος της Ιστορίας, μια μειοψηφία κυβερνούσε την πλειοψηφία.

Αυτό ήταν αναγκαίο γιατί τα καλά πράγματα της ζωής αρκούσαν μόνο για τους λίγους και για τους πολλούς έμεναν μόνο τα ψίχουλα. Αν οι λίγοι ήθελαν να απολαύσουν τα καλά πράγματα και, πέρα απ΄ αυτό, να βάλουν τους πολλούς να δουλεύουν γι΄ αυτούς και να τους υπηρετούν, μια προϋπόθεση ήταν απαραίτητη: οι πολλοί έπρεπε να μάθουν την υπακοή.

Βέβαια, η υπακοή μπορεί να επιβληθεί με τη καθαρή βία. Η μέθοδος αυτή όμως έχει πολλά μειονεκτήματα. Δημιουργεί τη μόνιμη απειλή πως, κάποια μέρα, οι πολλοί θα βρουν τα μέσα να ανατρέψουν τους λίγους με τη βία∙ κι άλλωστε, υπάρχουν διάφορα είδη δουλειάς που δε μπορούν να γίνουν καλά αν η υπακοή είναι αποτέλεσμα της βίας.

Για τους λόγους αυτούς, η υπακοή που πηγάζει μόνο από το φόβο της δύναμης θα πρέπει να μετατραπεί σε μια υπακοή που να έχει τη ρίζα της στη καρδιά του ανθρώπου. Ο άνθρωπος πρέπει να θέλει ή και να νιώθει την ανάγκη να υπακούσει, κι όχι να φοβάται απλώς την ανυπακοή.

Για να το πετύχει αυτό η εξουσία, πρέπει να αποχτήσει τις ιδιότητες του Πανάγαθου, του Πάνσοφου∙ πρέπει να γίνει Παντογνώστρια. Αν το καταφέρει αυτό η εξουσία, μπορεί να ισχυριστεί πως η ανυπακοή είναι αμαρτία και η υπακοή αρετή–μετά από αυτή την εξαγγελία οι πολλοί θα μπορούν να δεχτούν την υπακοή επειδή είναι κάτι καλό και να απορρίψουν την ανυπακοή σαν κάτι κακό αντί να μισήσουν τον εαυτό τους για τη δειλία τους.

Από την εποχή του Λούθηρου ως το δέκατο ένατο αιώνα, το άτομο είχε να κάνει με φανερές και άμεσες εξουσίες. Ο Λούθηρος, ο Πάπας, οι πρίγκιπες, στήριζαν τις εξουσίες αυτές∙ η μεσαία τάξη, οι εργατικοί, οι φιλόσοφοι ήθελαν να τις ανατρέψουν. Ο αντιεξουσιαστικός αγώνας μέσα στο Κράτος, όπως και μέσα στην οικογένεια, γινόταν συχνά η βάση για την ανάπτυξη μιας ανεξάρτητης και τολμηρής προσωπικότητας.

Η πάλη ενάντια στην εξουσία ήταν αξεχώριστη από τη διανοητική στάση που χαρακτήριζε τους φιλόσοφους του διαφωτισμού και τους επιστήμονες. Αυτή η «κριτική στάση»  ήταν μια στάση πίστης στη λογική και αμφισβήτησης των λόγων ή των σκέψεων που βασιζόταν στη παράδοση, τη δεισιδαιμονία, τα έθιμα, την εξουσία.

Οι δυο αρχές sapere aude  και de omnibus est dubitandum –«τόλμησε να μάθεις» και «για όλα πρέπει να αμφιβάλλουμε»–χαρακτηρίζουν πολύ καλά τη στάση που επέτρεψε και προώθησε την ικανότητα να λέει κανείς «όχι».

Η περίπτωση του Άντολφ Άιχμαν συμβολίζει τη κατάσταση μας κι έχει μια σημασία πολύ πλατύτερη απ΄ αυτή με την οποία ασχολήθηκαν οι κατήγοροι στο δικαστήριο της Ιερουσαλήμ. Ο Άιχμαν είναι το σύμβολο του οργανωμένου ανθρώπου, του αλλοτριωμένου γραφειοκράτη για τον οποίο άντρες, γυναίκες και παιδιά έχουν γίνει αριθμοί. Είναι ένα σύμβολο όλων μας.

Στο πρόσωπο του Άιχμαν μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας. Το πιο τρομαχτικό πράγμα όμως σ΄ αυτή τη περίπτωση είναι πως όταν αποκαλύφτηκε ολόκληρη η ιστορία με βάση τις δικές του παραδοχές, μπόρεσε καλόπιστα, χωρίς κανένα πρόβλημα, να υποστηρίζει την αθωότητα του. Είναι φανερό πως αν ξαναβρισκόταν στην ίδια θέση θα έκανε τα ίδια. Έτσι θα κάναμε κι εμείς–έτσι κάνουμε κι εμείς.

Ο οργανωμένος άνθρωπος έχει χάσει την ικανότητα της ανυπακοής, δεν συνειδητοποιεί καν πως υπακούει. Σ΄ αυτό το σημείο της ιστορίας μας η ικανότητα της αμφισβήτησης, της κριτικής της ανυπακοής, ίσως να είναι το μοναδικό πράγμα που στέκεται ανάμεσα στο μέλλον της ανθρωπότητας και το τέλος του πολιτισμού.

Πηγή: elenahalivelaki.wordpress.com μέσω thessalonikiartsandculture

Η λατρεία της ιεραρχίας

Η λατρεία της ιεραρχίας (των ζητημάτων)

 του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

Κάθε φορά που τίθεται στην Ελλάδα ένα ζήτημα που με κάποιο τρόπο επηρεάζει ή ενοχλεί την ορθόδοξη εκκλησία (είτε πρόκειται για την περιουσία της είτε για την αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες είτε, τέλος, για το περιεχόμενο του μαθήματος των θρησκευτικών, την πρωινή προσευχή και τις εικόνες στα δημόσια κτήρια), υπάρχει ένα τμήμα της Αριστεράς που διαμαρτύρεται. Κατά κανόνα, το κεντρικό περιεχόμενο της διαμαρτυρίας είναι «αυτό είναι το θέμα μας τώρα; δεν υπάρχουν σοβαρότερα ζητήματα;».
Θα συμφωνήσω –για την οικονομία της συζήτησης, ή και όχι- ότι υπάρχουν σοβαρότερα θέματα από αυτά. Ας πούμε το ζήτημα της υπεράσπισης των προσφύγων, το ζήτημα της προστασίας της εργασίας και της επαναφοράς των συλλογικών συμβάσεων, η καταπολέμηση του φασισμού, η ασφάλιση και η υγεία -πάνω απ’ όλα η υγεία. Δεν καταλαβαίνω όμως με ποιο τρόπο αυτό αποτελεί επιχείρημα για να μην ασχοληθούμε με το ζήτημα των θρησκευτικών και της κατήχησης στα σχολεία. Οι άνθρωποι, σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, κάνουμε πολλά πράγματα παράλληλα, άλλα σημαντικότερα και άλλα λιγότερο σημαντικά. Εγώ για παράδειγμα έχω ως πρώτιστη ανάγκη να πάω σούπερ μάρκετ, αλλά αυτό δε με εμποδίζει να πλύνω στο μεταξύ τα πιάτα. Μπορούμε λοιπόν με τον ίδιο τρόπο να απαντήσουμε στο ζήτημα της διδασκαλίας των θρησκευτικών, χωρίς αυτό να επηρεάσει σε τίποτα την πάλη μας για τις συλλογικές συμβάσεις.
Οι πεποιθήσεις είναι ατομικές
Ένα άλλο κριτήριο σχετικά με τις ανάγκες, που υποτιμά ο συλλογισμός αυτού του τμήματος της αριστεράς, είναι το πόσο αυτονόητες είναι και το κατά πόσο συνιστούν κοινό τόπο. Έτσι, ενώ για παράδειγμα η κοινοκτημοσύνη των μέσων παραγωγής είναι κατά τη γνώμη μου μια ανάγκη πρώτης προτεραιότητας, δεν μπορώ να διεκδικήσω να με πάρουν στα σοβαρά αν υποστηρίξω ότι αυτή η ανάγκη αποτελεί κοινό τόπο στην κοινωνία: αυτό σημαίνει ότι πρέπει να παλέψω μαζί με όσους την συμμερίζονται για να γίνει πράξη, αναγνωρίζοντας ότι μέχρι τότε υπάρχουν άλλα στάδια τα οποία πρέπει να κατακτηθούν. Αντίθετα, η άποψη ότι οι πεποιθήσεις δεν μπορούν να είναι εξαναγκαστικές και άρα δεν μπορούν να αποτελούν και αναπόσπαστο στοιχείο μιας ενιαίας κουλτούρας, αλλά αποτελούν ατομική υπόθεση, είναι –θεωρητικά τουλάχιστον- κατεκτημένη στην αστική δημοκρατία. Και στην υπόθεση της έντονης παρουσίας θρησκευτικών τελετών στη δημόσια σφαίρα, υπάρχει αντικειμενική παραβίαση αυτής της κοινής στην κοινωνία μας αρχής.
Θρησκεία και δημοσιότητα
Η χριστιανική ορθοδοξία είναι μια πεποίθηση. Για την ακρίβεια, είναι μια σειρά πεποιθήσεων σε αδιάσπαστη ενότητα. Συνίσταται στην άποψη ότι υπάρχει ένα ανώτατο ον, το οποίο ονομάζουμε θεό, το οποίο δημιούργησε τον κόσμο, είναι καλό κι αγαθό, παντοδύναμο και ελεήμον κ.ο.κ., αλλά επίσης και στο ότι ο άζυμος άρτος κατά τη θεία ευχαριστία δε συνιστά βρώση του Κυρίου, η γέμιση του στόματος του βαπτιζόμενου με αλάτι παραβιάζει την ιερότητα του μυστηρίου και διάφορες άλλες τέτοιες διαφορές που προέκυψαν στον χριστιανισμό το 1054 και τον χώρισαν στα δύο.
Προσωπικά δε συμμερίζομαι αυτή την πεποίθηση –ούτε καν την αρχική. Θεωρώ ότι η δημιουργία του κόσμου δεν είναι αποτέλεσμα της δράσης κάποιου ανώτατου όντος, ότι δεν υπάρχει ανώτατο ον και –σύμφωνος με τον αφορισμό του Μπακούνιν- ότι ακόμα κι αν υπήρχε θα έπρεπε να το καταστρέψουμε, καθώς η ελευθερία προϋποθέτει την ισότητα και αντίστροφα και το πραγματικό ήθος δεν βασίζεται στην αναμονή ανταπόδοσης σε κάποια άλλη ζωή. Δεν διεκδικώ ωστόσο αυτή η πεποίθησή μου να διδάσκεται στα σχολεία (πέραν του επιστημονικού κομματιού που αφορά τη δημιουργία του σύμπαντος προφανώς), δεν αξιώνω να υπάρχουν εικόνες του μπινγκ-μπανγκ σε κάθε δικαστήριο, δεν ζητάω να τραγουδούν κάθε πρωί τα παιδιά στο σχολείο το A las barricadas, τον ύμνο των Ισπανών αναρχοσυνδικαλιστών, ούτε να καθιερωθεί ένας δημόσιος όρκος στο όνομα της υποκειμενικής πεποίθησής μου που να έχει καθολική ισχύ. Το ίδιο όμως απαιτώ και για κάθε άλλη υποκειμενική πεποίθηση.


Στην Ελλάδα υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός ενεργών χριστιανών ορθοδόξων, ένας ακόμα μεγαλύτερος αριθμός ανενεργών χριστιανών ορθοδόξων και ένας πολύ μεγάλος αριθμός αθέων, άθρησκων, αγνωστικιστών, μουσουλμάνων, καθολικών ή οτιδήποτε άλλο. Η εντελώς εμφατική κυριαρχία του ορθόδοξου χριστιανισμού στη δημόσια σφαίρα, συμπεριλαμβανόμενης της δημόσιας εκπαίδευσης, αποτελεί αντικειμενική παραβίαση της αρχής της ισονομίας που είναι κοινή στην αστική δημοκρατία και τείνει να αντικειμενικοποιήσει μια υποκειμενική πεποίθηση. Έπρεπε να έχει αρθεί χθες, και αφού δεν έγινε πρέπει να αρθεί σήμερα.
«Έχει προσφέρει έργο»
Θεωρώ εντελώς διάτρητα δύο αντεπιχειρήματα που προβάλλονται. Το πρώτο είναι ότι «η εκκλησία έχει προσφέρει σημαντικό έργο». Πιθανόν. Πιθανόν και όχι. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση αυτό δε μπορεί να αποτελέσει επιχείρημα για την θεσμοθέτηση μιας πεποίθησης. Έργο μπορεί να έχουν προσφέρει το ΚΚΕ, οι πρόσκοποι και η οργάνωση Lions, ο Σημίτης που έφτιαξε τη γέφυρα Ρίου – Αντιρίου, το μετρό και μας έβαλε στο ευρώ, μερικές δεκάδες ΜΚΟ και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Αυτό δε σημαίνει ότι οι πεποιθήσεις τους θα διδάσκονται στα σχολεία ως αντικειμενικές πραγματικότητες, δημιουργώντας σύγχυση ανάμεσα στην υποκειμενική πίστη και την επιστημονική γνώση, την οποία προωθεί το σχολείο.
Ταυτότητες
Το δεύτερο είναι ότι η ορθόδοξη πίστη, ανεξάρτητα από τις δογματικές της λεπτομέρειες, αποτελεί αναπόσπαστη παράδοση της ελληνικής ταυτότητας. Αυτό όμως είναι ψευδές. Αυτό, για την ακρίβεια, υπήρξε μια προσπάθεια της ελληνικής εκκλησίας και του ελληνικού κράτος, αμέσως μετά τη συγκρότησή του και επιχειρήθηκε σε συνδυασμό με την καταστολή άλλων θρησκευτικών, γλωσσικών και εθνικών παραδόσεων. Στην πορεία του 20ού και του 21ού αιώνα ωστόσο, στον ελλαδικό χώρο αναπτύχθηκαν ταυτότητες και παραδόσεις πολύ πλούσιες, που δεν σχετίζονται με την ορθοδοξία, Σταχυολογώ την αντιφασιστική αντίσταση, το εργατικό κίνημα, τον δημοτικισμό και την αντιδικτατορική πάλη που αντικειμενικά επηρέασαν την ελληνική ταυτότητα, χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σχέση με την ορθόδοξη παράδοση και την εκκλησία. Ένα μεγάλο μέρος των ταυτοτήτων που συνυπάρχουν στον ελλαδικό χώρο δεν έχουν την παραμικρή σχέση με την ορθόδοξη παράδοση. Η σύνδεση αυτή είναι τόσο αληθινή όσο το να λέγαμε ότι ελληνική ταυτότητα συγκροτεί το να υποστηρίζεις τον Ολυμπιακό.
Δεν έχω καμία αντίρρηση –είμαι αντίθετα πεπεισμένος υπέρμαχος- για την ιδέα να ασχοληθούμε με τις προτεραιότητες. Στα σχολεία να υπάρχουν καθηγητές, στα δημόσια νοσοκομεία γιατροί και μηχανήματα και ούτω καθ’ εξής. Η ιδέα όμως ότι αυτό μπορεί να γίνει μόνο αν αφήσουμε ανέγγιχτη την κυριαρχία της ορθόδοξης εκκλησίας στη δημόσια σφαίρα υπονοεί μια ιστορικά καταστρεπτική ιδέα: ότι η πάλη για τις προτεραιότητες προϋποθέτει την ουδετερότητα απέναντι σε μια σειρά άλλων ζητημάτων, προκειμένου να συσπειρώσει περισσότερο κόσμο. Η συντηρητική αυτή ιδέα υπονοεί ότι μπορεί η κοινωνία να προχωρά στο ένα πεδίο παραμένοντας ακίνητη στο άλλο. Να αναπτύσσει κίνημα οικονομικών διεκδικήσεων αλλά να αδιαφορεί για τους πρόσφυγες. Να παλεύει για τους ελεύθερους χώρους χωρίς να την απασχολεί ο σεξισμός. Να συζητά για την πρόοδο χωρίς να θέτει το ζήτημα της ανεξαρτησίας της δημόσιας σφαίρας από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις. Αυτός ο συντηρητισμός επιστρέφει πάντα από το παράθυρο και τον πληρώνουμε παντού με τον νόμιμο τόκο.
Η ιστορία απέδειξε ότι η ανοχή σε τέτοιου τύπου παραδόσεις γεννά Χριστόδουλες. Οι Χριστόδουλες γεννούν Χρυσές Αυγές. Οι Χρυσές Αυγές –εκτός των άλλων- γεννούν και πτώση των μισθών. Δε μπορούμε να μένουμε ακίνητοι σε ένα τρένο που κινείται και η απουσία θέσης συνιστά πάντα θέση –με την έννοια της υπαρξιστικής επιλογής.
Ναι, πρέπει να φύγει κάθε θρησκευτική αναφορά από τη δημόσια σφαίρα, τα σχολεία, τα νοσοκομεία, τα δικαστήρια, τις δημόσιες υπηρεσίες. Πρέπει να απαλλαχτούμε όσοι δεν είμαστε χριστιανοί ορθόδοξοι από την κατοχή μιας πεποίθησης που δεν επιλέξαμε ή –για να γίνω λιγότερο θεωρητικός- από την ταλαιπωρία να πρέπει να εξηγήσουμε σε κάθε δημόσια υπηρεσία ότι τον γιο μας τον λένε Παναγιώτη παρότι δεν εμφανίζεται χαρτί βάπτισης στο δημοτολόγιο.
Όποιος συνεισφέρει σε αυτή την αλλαγή, έχει συνεισφέρει σε κάτι καλό. Μπορούμε να συνεχίσουμε να διαφωνούμε μαζί του και να ανταγωνιζόμαστε τις περισσότερες από τις πολιτικές του, χωρίς να είμαστε ένοχοι αποπροσανατολισμού.

«Το σεξ είναι βρόμικο μόνο όταν γίνεται σωστά.»

Η κρυφή γοητεία του σεξισμού

«Οι υπερβολές στη σεξουαλική ζωή είναι ένα σημάδι της αποσύνθεσης της μπουρζουαζίας.»
Βλαδίμηρος Ίλιτς Λένιν
«Το σεξ είναι βρόμικο μόνο όταν γίνεται σωστά.»
Γούντυ Άλλεν
«Στις σεξουαλικές μου φαντασιώσεις, κανένας δεν μ’ αγαπάει για το μυαλό μου.»
Nora Ephron
«Το σεξ είναι ένας από τους εννέα λόγους για μετενσάρκωση. Οι υπόλοιποι οκτώ είναι άνευ σημασίας.»
Henry Miller
«Κάτω από τον ομφαλό δεν υπάρχει ούτε θρησκεία ούτε αλήθεια.»
Ιταλική παροιμία

(Πρελούδιο: Σε προηγούμενο κείμενο κάποιος σχολιαστής συμπέρανε αυθαίρετα ότι ο υποφαινόμενος Γελωτοποιός ζητάει την επιείκια των αναγνωστών, για τις αυθαιρεσίες του και τους (συχνά λανθασμένους ή υπερβολικούς) στοχασμούς του, χωρίς να αναφερθούμε στις αντιφάσεις.

Μέγα λάθος. Γράφω ό,τι θέλω να γράψω, χωρίς φόβο, αλλά με πάθος. Όποιος θέλει διαβάζει τα κείμενα, κι όπως θέλει τα κρίνει, ελεύθερα.

Είναι πολλά πράγματα στη ζωή με τα οποία συμβιβαζόμαστε, για να μπορέσουμε να συνεχίσουμε να ζούμε. Ε, λοιπόν, στην τέχνη μας και στη σκέψη μας, θα κάνουμε ό,τι θέλουμε, χωρίς κανένα συμβιβασμό, χωρίς αυτολογοκρισία.

Τίποτα δεν πρέπει να απαγορεύεται στην έκφραση της άποψης, γιατί όλα είναι απόψεις της αλήθειας, αλήθεια δεν υπάρχει.)

Καθώς η γλώσσα που μιλάμε φτωχαίνει, μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε αφειδώς και άστοχα κάποιες λέξεις με κατάληξη σε -ης που είναι πολύ της μόδας: Λαϊκιστής, φασιστής (ο φασίστας, όπως το έγραφε ο Καζαντζάκης), αντικομμουνιστής, εθνικιστής, σεξιστής κ.α.

Έτσι ξαφνικά, ζώντας τη φυλετική αχρωματοψία που τόσο αγαπάει η Τ.Ι.Ν.Α., όποιος αναφέρεται σε φυλή και χρώμα, θεωρείται ρατσιστής (κι ο Μάλκολμ Εξ, που έλεγε τους ομόφυλους του νέγρους, ήταν ο μέγιστος).

Όποιος μιλάει για πατρίδα, ακόμα κι αν είναι ο Ελύτης, γίνεται αυτομάτως εθνικιστής.

Όποιος αναφέρεται στα εγκλήματα του κράτους του Ισραήλ είναι αντισημιτιστής, κι εκείνος που δεν έχει τον «πατερούλη» Στάλιν για εικόνισμα είναι αντικομμουνιστής.

Όποιος θίγει το παράλογο οικονομικό σύστημα του νεοφιλελευθερισμού είναι λαϊκιστής κι όποιος αμφιβάλλει για την εναλλακτική «ιατρική» είναι εύκολο θύμα ή συνένοχος των φαρμακευτικών εταιρειών -κορπορατιστής.

Όποιος εκφράζει μια γνώμη με την οποία διαφωνούμε είναι πάντα φασίστας (φασιστής, κύριε Νίκο), είτε έρχεται απ’ τ’ αριστερά είτε απ’ τα δεξιά, είτε απ’ το κέντρο.

Κι ας μην αναφερθούμε στις θρησκείες, όπου το -ισμός του καθενός έχει πάντα το πρόσωπο του Αληθινού Θεού (τόσοι πολλοί αληθινοί θεοί υπάρχουν ή μήπως είναι μόνο θεϊσμός;)

~~

Μα η καινούρια μωρία του διαδικτύου είναι η απόδοση του Ύψιστου Παράσημου του σεξιστή.

Αυτό το παράσημο το παίρνουν μόνο άντρες. Χωρίς να έχει σημασία η πραγματική έννοια της λέξης, σεξιστής χαρακτηρίζεται κάθε άντρας που ανεβάζει τη φωτογραφία μιας γυμνής-ημίγυμνης γυναίκας (ενώ οι γυναίκες που ποστάρουν φωτογραφίες από γεροδεμένους ημίγυμνους πυροσβέστες είναι απλώς απελευθερωμένες).

Δεν χρειάζεται κάποιο σχόλιο, υποτιμητικό για το γυναικείο φύλο. Κατά κάποιο παράξενο τρόπο, ακατανόητο, είναι υποτιμητικό, σεξιστικό, να προβάλεις σεξουαλικά (και μόνο) το γυναικείο σώμα. Λες και πρέπει πάντα να συνοδεύεται η γυμνή φωτογραφία με το πλήρες βιογραφικό.

Καθώς μπερδεύουμε τις έννοιες στο μυαλό μας, ο σεξισμός δεν έχει να κάνει με την νοοτροπία διακρίσεων βάση του φύλου, αλλά γίνεται ένας εύκολος τρόπος για να «στριμώξουμε» όσους άντρες αποθεώνουν το γυναικείο σώμα, έτσι απλά και ξεκάθαρα, χωρίς ν’ ασχολούνται ταυτόχρονα και με την ιστορία του φεμινιστικού κινήματος.

~~

Στην προσπάθεια να γίνουμε πολιτικά ορθοί, κάθε λέξη που θυμίζει σεξ γίνεται το έρεισμα προκειμένου κάποιοι νανοκέφαλοι, θωρακισμένοι σεξουαλικά άνθρωποι, να εκτοξεύσουν τα στεγνά, ανοργασμικά βέλη τους προς κάθε «σεξιστή».

Το διαδίκτυο και η ευρύτερη κοινωνία πολιορκείται και κυριαρχείται από παραφύσιν άτομα, που θεωρούν τη σεξουαλικότητα ως σημάδι παρακμής των ηθών.

Αυτό που είναι τόσο φυσικό όσο το νερό που πίνουμε, το σεξ, είναι πλέον έννοια απαγορευμένη και παρεξηγήσιμη, σαν να ζούμε σ’ έναν κόσμο φτιαγμένο για τους μητροπολίτες (τα κατεξοχήν παραφύσιν άτομα).

Και ξαφνικά, μέσα στο νεοπουριτανισμό που αναδύεται απ’ τα social media, κάθε φωτογραφία του Helmut Newton είναι σεξιστική -ακόμα κι ο Σαραμάγκου σεξιστής αποκαλέστηκε απ’ τους άμουσους.

Πρόσφατα δημιουργήθηκε «σάλος» επειδή το facebook κατέβασε, θεώρησε απρεπή, τη φωτογραφία του κοριτσιού του Βιετνάμ, του κοριτσιού που τρέχει να σωθεί απ’ τις ναπάλμ των Αμερικάνων που έκαψαν τα ρούχα της.

Λίγες μέρες πριν το facebook είχε κατεβάσει ένα δικό μου κείμενο, για τη γενοκτονία των Αμερινδιάνων, επειδή είχα χρησιμοποιήσει μια «γυμνή» φωτογραφία Ινδιάνων του Αμαζονίου, του Sebastião Salgado, του σημαντικότερου εν ζωή φωτογράφου

Κι ένα κείμενο μου που αναφερόταν στην ερωτική μισόγυμνη γυναίκα χαρακτηρίστηκε από κάποια δημοσιογράφο της Αυγής μνημείο μισογυνισμού («Σχεδόν γυμνή είσαι πιο ερωτική»

Είμαι εναντίον κάθε απαγόρευσης, όσον αφορά την ελευθερία έκφρασης. Γιατί αν δεχτείς να απαγορευτεί κάτι (ακόμα και το «Ο Αγώνας μου», του Χίτλερ), δημιουργείται το δεδικασμένο για να απαγορευτεί κάτι άλλο (όπως το «Θεός και Κράτος» του Μπακούνιν ή η «Λολίτα» του Ναμπόκοφ).

Όμως είμαι βέβαιος, ότι η χείριστη απαγόρευση είναι εκείνη της ερωτικότητας, της σεξουαλικότητας.

Γιατί χωρίς ερωτισμό, χωρίς σεξ, δεν μπορεί να υπάρξει ζωή (ούτε όμορφη ζωή).

~~

Για να προλάβω τους κήνσορες, θα πρέπει να παραδεχτώ ότι σύμφωνα με τα μέτρα και τα σταθμά τους είμαι σεξιστής.

Είμαι άντρας, ετεροφυλόφιλος, και με ελκύουν σεξουαλικά οι γυναίκες. Με ερεθίζουν ερωτικά οι γυναίκες.

Πρώτα απ’ όλα είναι η εικόνα τους. Το σώμα τους, ο τρόπος που περπατάνε ή γελάνε (ή μελαγχολούν). Το πρόσωπο τους, μια αδιόρατη λεπτομέρεια που το κάνει μοναδικό.

Ας γίνω πιο «σεξιστής». Μου αρέσουν τα γυναικεία στήθη, έτσι όπως προβάλλονται απ’ το ντεκολτέ ή φαίνονται κάτω απ’ την μπλούζα. Καθένα ζεύγος με την προσωπικότητα του, να χωράει σε ποτήρι σαμπάνιας, μπύρας ή να μη χωράει πουθενά.

Το γυναικείο στήθος είναι ένα δώρο σεξουαλικότητας, δεν είναι μόνο για να θηλάζουν τα μωρά -και τα παιδιά μας. Δεν υπάρχει αρχαίο γλυπτό χωρίς βυζί, θεάς ή θνητής (οι δωδεκαθεϊστές δεν ήταν σεμνότυφοι).

Κι η Θεά της Κρήτης, κυκλοφορούσε γυμνόστηθη στα σοκάκια της Κνωσού.

~~

Αφού το έφτασα ως εδώ ας γίνω ακόμα πιο σεξιστής: Μ’ αρέσει ο γυναικείος κώλος. Πείτε ‘τον «γλουτούς», «οπίσθια», πείτε ‘τον όπως θέλετε. Αλλά το νόημα μένει ίδιο.

Κι αυτός βγαίνει σε χίλια δυο σχήματα. Σαν αχλάδι, σαν μήλο, σαν πεπόνι, σαν κάποιο φρούτο που δεν ξέρεις πώς να το πεις.

Κι είναι ντυμένος με τζην, με κολάν, να διαγράφεται κάτω από τη φούστα, ή με το εσώρουχο-μαγιό να πλαισιώνεται, ή τελείως γυμνός, σε χαμηλό φωτισμό.

~~

Ας γίνω περισσότερο σεξιστής. Μ’ αρέσει το μουνί.

Δεν θα το αποκαλέσω αιδοίο, δε με νοιάζει να είμαι πολιτικά ορθός.

(Το αστείο με αυτούς που έριξαν στην (α)Βουλή φυλλάδια με τη «ρήση» του Σαραμάγκου, είναι ότι δεν τόλμησαν καν να γράψουν τη λέξη πουτάνα. Άφησαν κενό εκεί όπου ο Πορτογάλος κραύγαζε: Πουτάνες! -και φυσικά δεν έβριζε τις μητέρες, αλλά τους πολιτικούς.)

Επιστροφή στο μουνί.

Μ’ αρέσει αυτό το θαύμα που απλώνεται δαντελωτό και πολύχρωμο, με την κλειτορίδα να στέκεται εκεί σαν κοχύλι, που πρέπει να ψάξεις στην αμμουδιά για να το βρεις, μ’ αρέσει και ο λαβύρινθος της εσωτερικότητας, αυτό που ο Χένρι Μίλλερ παρομοίαζε στον Τροπικό του Αιγόκερω με χταπόδι.

Μ’ αρέσει η γεύση του κι η μυρωδιά του, πικραμύγδαλο με αλάτι.

~~

Μ’ αρέσει κάθε εκατοστό απ’ το δέρμα της γυναίκας που αγκαλιάζω. Εκείνο το σημείο στο λαιμό που τη κάνει να γαργαλιέται και το άλλο ανάμεσα στα πόδια της που τη κάνει να βογκάει.

Τα δάκτυλα της και τα μαλλιά της και η βραχνή φωνή της, το πρόσωπο της, οι κόρες των ματιών που διαστέλλονται όταν με κοιτάει.

Εκείνη τη στιγμή, εκείνες τις ώρες, δεν υπάρχουν δύο άνθρωποι, διαφορετικού φύλου (ή και του ίδιου, αν αυτό τους ερεθίζει), υπάρχει μόνο ένας θεός, αρσενικός και θηλυκός μαζί, είμαστε εμείς, χωρίς -ισμούς, χωρίς εγωισμούς, μόνο με απόλαυση.

Εκείνη τη στιγμή δεν ασχολείσαι με τα πτυχία του άλλου, με τις γνώσεις του και με τα επιτεύγματα του στην εργασία ή/και στην τέχνη. Το σεξ είναι ζωώδες, δεν είναι αποτίμηση του βίου του εραστή σου.

~~

Το σεξ είναι σωματικό, ο ερωτισμός είναι πνευματικός.

Αυτό που θα σε κάνει να ερεθιστείς, να ποθήσεις, να ερωτευτείς, μπορεί να είναι κάτι κοινότοπο και συνηθισμένο, όπως ένα μεγάλο στήθος, ένας σφριγγηλός κώλος, δυο γαλάζια μάτια σε όμορφο πρόσωπο, ή κάτι παράξενο, όπως το μικρό κενό στα μπροστινά δόντια, τα μακριά δάκτυλα, το χρώμα απ’ τις θηλές, ο τρόπος που προφέρει τις λέξεις.

Ό,τι και να συμβεί, όπως και να συμβεί, είναι κάτι δικό σου, κομμάτι του ερωτισμού σου.

Εκείνοι κι εκείνες που μιλάνε για σεξισμό όταν βλέπουν ένα γυναικείο γυμνό σώμα, είναι άνθρωποι που σκότωσαν το σεξ, προσθέτοντας -ισμούς σε κάτι τόσο μοναδικό, τόσο προσωπικό, τόσο αρχέγονο.

~~

Ο σεξουαλικός προσανατολισμός και το γούστο του καθενός είναι επιλογή. Κανόνας υπάρχει μόνο ένας: «Αρκεί να συμφωνούν και οι δύο». (Τρεις ή τέσσερις ή πενήντα, ο αριθμός δεν έχει σημασία αν υπάρχει συναίνεση. Αλλά πρέπει να είναι τουλάχιστον δύο, γιατί αλλιώς είναι μαλακία.)

Και σίγουρα μόνο οι άνθρωποι που έχουν πολλά να κρύψουν, εκείνοι που καταπίνουν την κάμηλο και διυλίζουν τον κώνωπα, οι πουριτανοί, οι ανοργασμικοί, οι ηθικολόγοι, μόνο εκείνοι ενοχλούνται απ’ το γυμνό σώμα -και τις γυμνές λέξεις.

~~

Η φωτογραφία είναι (φυσικά) του Helmut Newton, ίσως του πιο ερωτικού φωτογράφου. Αν αυτός κι ο Milos Manara είναι σεξιστές, όπως κι ο Εμπειρίκος ήταν, τότε πολύ ευχαρίστως θα δεχόμουν να μπω στην παρέα τους -και στις φαντασιώσεις τους.http://sanejoker.info/2016/10/sexism.html

μαλάκα μου, άδραξε τη γαμημένη μέρα

Carpe fuckin’ diem         sanejoker

Υπάρχει εκείνος ο χιμαιρικός αφορισμός, εκείνος που λατρέψαμε απ’ τα χείλη του δικού μας Οράτιου, του oh-captain-my-captain Ρόμπιν Ουίλιαμς:
Carpe diem, seize the day, άδραξε την ημέρα, ζήσε το σήμερα σαν να ‘ναι η τελευταία σου μέρα, YOLO!

Το πιστέψαμε όταν ήμασταν νέοι, το πράξαμε και το φωνάξαμε κάποιες μέρες, ειδικά σε στιγμές γλεντιού και αναπάντεχης ευτυχίας, το νιώσαμε όταν κάναμε τις μικρές μας επαναστάσεις, όταν παραιτηθήκαμε μεγαλειωδώς απ’ τη βαρετή δουλειά ή την τοξική σχέση, όταν αγοράσαμε ένα εισιτήριο χωρίς επιστροφή για κάπου, φωνάζοντας: Πουτάνα όλα!

Εκείνο το εκρηκτικό carpe diem της πρώτης νεότητας.

Δεν είσαι νέος αν δεν τα ‘χεις κάνει πουτάνα-όλα μια φορά (και δυο και τρεις). Δεν λογίζεσαι ως άνθρωπος με συναίσθημα αν δεν έχεις τρελαθεί κάποτε, αν δεν έχεις αφήσει το σίγουρο και βαρετό για κάτι αβέβαιο μα νόστιμο, αλαλάζοντας: Α γαμηθείτε όλοι σας!

Θα μπορούσε να υπάρχει ένα τεστ, απ’ αυτά που βάζουν στα facebook ή απ’ αυτά που ρωτάει ο μπαρμπα-Πέτρος στις πύλες του Παραδείσου, για να δει αν θα σ’ αφήσει να μπεις ή θα σε στείλει στο limbo (αυτό είναι ένα βαρετό μέρος, σαν αίθουσα αναμονής οδοντίατρου ανάμεσα στην κόλαση και στον παράδεισο. Και κρατάει αιώνια).

QUIZ: Πόσες φορές τα κάνατε πουτάνα-όλα στη ζωή σας:
Ποτέ
Μία φορά
Δύο φορές
Πολλές φορές
Δεν θυμάμαι – Δεν απαντώ

Κι η επόμενη ερώτηση, ίσως η πιο σημαντική, θα ήταν: Πότε ήταν η τελευταία φορά που τα κάνατε πουτάνα-όλα;

~~

Ίσως να φανεί παράξενο στους νεότερους, αλλά καθώς περνάνε τα χρόνια τόσο μειώνονται οι πιθανότητες εμφάνισης αυτής της «τρέλας».

Η σχιζοφρένεια, λένε οι ψυχίατροι, εμφανίζεται ανάμεσα στα 20 και στα 30. Μετά μπορεί να πάθεις κατάθλιψη, κρίσεις άγχους-πανικού κι άλλα διάφορα, αργότερα αλτσχάιμερ, αλλά τη σχιζοφρένεια τη γλίτωσες.

Με τον ίδιο τρόπο οι άνθρωποι τρελαίνονται και τα κάνουν πουτάνα-όλα μέχρι περίπου τα τριάντα-φεύγα. Όχι ότι μετά δεν συμβαίνει, αλλά μειώνονται δραματικά οι πιθανότητες εμφάνισης τέτοιων yolo-επεισοδίων.

Με μια μικρή seize the day αναζωπύρωση στα σαράντα για τις γυναίκες και στα σαράντα πέντε για τους άντρες, αλλά και πάλι σπάνια πρόκειται για δραματικές καταστάσεις (κυρίως είναι μόνο βαμμένα κόκκινα μαλλιά και ύστατη σεξουαλική απελευθέρωση, παλιμπαιδισμοί και γερορόκ συγκροτήματα, μοιχείες και αθλητικά παπούτσια για δρόμους μεγάλων αποστάσεων).

~~

Κάποιος έγραφε ότι κάθε σαραντάρης ανήκει στην οικογένεια του και στο κράτος. Δεν έχει δικαίωμα να τρελαθεί, να τα κάνει πουτάνα-όλα. Πρέπει να δουλέψει για να μεγαλώσει τα παιδιά του, πρέπει να δουλέψει για να πληρώσει τους φόρους και τους λογαριασμούς.

Περιορίζει τα carpe diem του στις ελεύθερες ώρες, που συνήθως δεν είναι πολλές μες στη βδομάδα, και πριν αδράξει τη μέρα πρέπει να κανονίσει το πρόγραμμα του, να το ταιριάξει μ’ εκείνο του/της συντρόφου του, ν’ αφαιρέσει τις υποχρεώσεις των παιδιών, να προσθέσει τις δυνητικές δυσκολίες, να πολλαπλασιάσει με το κλάσμα των υπολειπόμενων χρημάτων, να διαιρέσει με τις επισυναπτόμενες ατυχίες, να υπολογίσει την τετραγωνική ρίζα κάθε κοινωνικής υποχρέωσης και να υψώσει στο τετράγωνο το θυμικό της ημέρας.

Αυτό που απομένει δεν μοιάζει καθόλου με το seize the day του φίλτατου Ουίλιαμς κι Οράτιου. Συνήθως ακούγεται περισσότερο σαν: «Να κάτσω για ένα λεπτό μόνος. Να μην κάνω τίποτα, να μην ακούω κανέναν. Για ένα λεπτό!»

~~

Η επανάσταση τελειώνει λίγο μετά τα τριάντα, στην καλύτερη περίπτωση. Τελειώνει όταν δεν μπορείς να είσαι όπως θες να είσαι, γιατί πρέπει να είσαι έτσι όπως πρέπει να είσαι.

Χώνεσαι ως τ’ αυτιά μες στη κατάσταση (πες τη και ρουτίνα αν θες) που σου παρέχει το φαγητό και τις διακοπές σου. Οι μικρές αποδράσεις σου γίνονται τα νέα YOLO. Πέντε μέρες κάτεργο για μισή μέρα μεθύσι κι έναν κυριακάτικο καφέ. Έντεκα μήνες κάτεργο για δέκα μέρες στη θάλασσα. Και πρέπει να λες κι ευχαριστώ αν σου τυχαίνει.

Καινούριο πλυντήριο (και στεγνωτήριο, τυχερέ;) Βραστήρας και ποτήρια απ’ το ΙΚΕΑ. Smart phone που είναι πιο έξυπνο από σένα αφού το κοιτάς όλη την ώρα, και tablet για το παιδί, για ν’ απασχολείται όσο κοιτάς το facebook.

Διακανονισμός για το αέριο και τη ΔΕΗ (είχαμε κρύο χειμώνα φέτος) και καλαμαράκια (κατεψυγμένα) τηγανητά στην ταβέρνα την Καθαρά Δευτέρα. YOLO!

~~

Κι ύστερα πέφτεις να κοιμηθείς. Κι όταν ξυπνάς… Στην καλύτερη περίπτωση δεν προλαβαίνεις να θυμηθείς τα όνειρα σου. Ή τα θυμάσαι και σε κάνουν να τσαντίζεσαι.
Και ξυπνάς και βλαστημάς και συνεχίζεις. Βλαστημάς που ζεις, βρίζεις που ξύπνησες, αλλά αυτό δεν σου φαίνεται παράξενο, είναι μέρος της ζωής σου.

Βρίζεις που ξύπνησες; Βλαστημάς που είσαι ζωντανός;

Κάτι κάνεις λάθος, δεν μπορεί, κάτι κάνουμε λάθος. Προτού αλλάξεις τον κόσμο, προτού σ’ αλλάξει ο κόσμος, βρες τι δεν σ’ αρέσει στη ζωή σου, τι δεν σ’ αρέσει στον κόσμο. Ξεκίνα με τον εαυτό σου. Χωρίς yolo και carpe diem και seize the day και τους άλλους αφορισμούς.

Γιατί τελικά, κι ίσως λίγο πριν το τέλος, τόσο τελικά, ίσως τότε, τελικά, πέρα απ’ τις ρυτίδες τα περιττά κιλά και τις υποχρεώσεις, πέρα απ’ την κούραση και τ’ ανεκπλήρωτα όνειρα, μετά τους έρωτες που δεν έζησες έτσι όπως θα ήθελες και τα ταξίδια που δεν έκανες, μετά απ’ όλα εκείνα που περιμένεις και περίμενες να κάνουν τα παιδιά σου στ’ όνομα σου, μετά απ’ όλα όσα δεν πέτυχαν κι όλα όσα δεν προσπάθησες καν, μετά κι απ’ αυτά που κυνήγησες κι όσα άφησες να φύγουν, μετά από κάθε yolo και carpe diem και άδραξε τη μέρα που δεν κράτησαν, υπάρχεις εσύ, μπρος στον καθρέφτη, πιο γερασμένος από κάθε άλλη φορά, πιο κουρασμένος απ’ όσο αντέχεις, λίγο πριν το τέλος της παράστασης, και κοιτάς, και χαμογελάς με το φαφούτικο στόμα σου, και λες, ήσυχα, χωρίς εξάρσεις: «Yolo μαλάκα μου, άδραξε τη γαμημένη μέρα.»

Και λίγο πριν τα τινάξεις κάνεις κάτι που ποτέ δεν περίμενες, ούτε κανείς άλλος το περίμενε, ότι θα κάνεις.

Αντίο κι ευχαριστώ για τα ψάρια

γελωτοποιος

Σήμερα, καθώς πήγαινα τον γιο μου στο μάθημα Κουνγκ Φου, άκουσα μια γριά να πλησιάζει στο ανοικτό παράθυρο μιας κρεπερί και να ρωτάει τον νεαρό που δούλευε εκεί:
«Πώς πάει;»
«Ε, πώς να πάει, καλά, τι να λέει…»
«Ζεις;» τον ρώτησε η γριά.
«Τι;»
«Ζεις;»
«Ζω. Δεν με βλέπεις, ζω, τι κάνω;» είπε αυτός ειρωνικά.
«Τότε είσαι μια χαρά», του είπε η γριά κι έφυγε.

Είχα κοντοσταθεί για ν’ ακούσω τη συζήτηση. Ο Τηλέμαχος με σκούντηξε να περπατήσουμε.

~~

Η ζωή μας είναι θέμα εστίασης. Γεννιόμαστε με γιγάντιους μεγενθυντικούς φακούς. Ως μωρά βλέπουμε μόνο αυτό που υπάρχει τώρα-εδώ.

Καθώς μεγαλώνουμε ο κόσμος διευρύνεται, χωρικά και χρονικά.

Εμφανίζεται το βυζί της μάνας και μετά το πρόσωπο της. Έπειτα τα πρόσωπα των άλλων συγγενών, το σπίτι, τα παιχνίδια, η μέρα και η νύχτα.

Ανοίγει ο χώρος, ανοίγει και ο χρόνος. Η γειτονιά, το σχολείο, οι φίλοι, η βδομάδα, οι γιορτές κι οι εποχές, το καλοκαίρι, το υπέροχο καλοκαίρι χωρίς σχολείο.

Κι όλο μεγαλώνει το οπτικό πεδίο. Καταλαβαίνουμε πού ζούμε, σε ποια πόλη-χώρα-εποχή, καταλαβαίνουμε ότι ο κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος, πιστεύουμε ότι μπορούμε να τον γυρίσουμε ολόκληρο, να τον αλλάξουμε ολάκερο.

Νέες εμπειρίες, γνωριμίες, ταξίδια, όνειρα, γνώσεις, υποσχέσεις, επαναστάσεις, το οπτικό πεδίο διαρκώς διευρύνεται, χωρικά, χρονικά, αλλά όχι για πολύ.

Είσαι αθάνατος μέχρι την αρχή της νεότητας. Μετά δοκιμάζεις τα πρώτα δείγματα θανάτου.

Μπορεί να είναι κάποιες αποτυχίες, η συνειδητοποίηση ότι το γαμημένο σύμπαν του Κοέλιο, αυτό που νόμιζες ότι συνωμοτεί για να κάνεις ό,τι θέλεις, δεν δίνει δεκάρα για σένα και τις επιθυμίες σου.

Τα χρόνια περνάνε και κάποιες μέρες αρχίζουν να γίνονται επαναλαμβανόμενες, όχι τόσο seize the fuckin day όσο νόμιζες ότι θα ‘ναι η ζωή σου.

Μπορεί να κάνεις και παιδιά, μπορεί και να μην ήθελες ή να μην έτυχε, αλλά ούτως η άλλως, τότε τα όρια στενεύουν, το οπτικό σου πεδίο παύει να διευρύνεται, αρχίζει η πρεσβυωπία των σαράντα.

Γκρίζα μαλλιά και κυτταρίτιδα, πονεμένες αρθρώσεις και χοληστερίνη, εμμηνόπαυση και συμβαίνει-σε-όλους-τους-άντρες-αγάπη-μου, μια γενική βαρεμάρα και χαμομήλι με σπόρια το βράδυ, και δεν έχεις γίνει τόσο πλούσιος ή διάσημος όσο νόμιζες ότι θα γινόσουν, άσε που χρωστάς και στην εφορία-ΔΕΗ-τράπεζα.

Αλλά συνεχίζεις να προχωράς. Γίνεσαι 60-70-80 κι εστιάζεις περισσότερο. Δεν σε απασχολεί τι θα γίνει σε δέκα-πέντε-δύο χρόνια. Δεν σε απασχολεί τι θα γίνει του χρόνου. Το μόνο που σε νοιάζει είναι το πεζοδρόμιο μπροστά σου και το επόμενο βήμα με το ΠΙ

~~

Μια ώρα αργότερα, καθώς περίμενα να πάρω τον Τηλέμαχο είδα έναν γέρο να βγαίνει απ’ το καφενείο που είναι δίπλα στο κουνγκ φου. Έμοιαζε λίγο με τον Μπίλμπο Μπάγκινς -όταν έδωσε το δαχτυλίδι στον Φρόντο και γέρασε. Περπατούσε με το ΠΙ, ένα βήμα ανά λεπτό, τόσο γρήγορα.

Τον παρακολούθησα να περνάει (αργά, απελπιστικά αργά) και σκεφτόμουν ότι αυτός κάποτε ήταν ένα δεκάχρονο παιδί που ίσως να διάβαζε ιστορίες επιστημονικής φαντασίας -τον Αόρατο Άνθρωπο, του H.G. Wells σε μετάφραση Παπαδιαμάντη (υπάρχει, δεν είναι δική μου επινόηση,

Στάθηκα και τον κοιτούσα να προχωράει, μάλλον λιγάκι αδιάκριτα. Ίσως να φορούσε πάνες, ξανά. Τι όνειρα για το μέλλον να κάνεις αν ζεις έτσι;

Σίγουρα κανείς άνθρωπος δεν θέλει ν’ αφήσει τη ζωή, αλλά τα γηρατειά, όταν σε καταπλακώνουν, όταν γίνονται αμείλικτα, τότε μοιάζουν λίγο καλύτερα απ’ το τίποτα, απ’ τον θάνατο (και την ελπίδα του ποτέ-δεν-ξέρεις-τι-μπορεί-να-υπάρχει-μετά).

~~

Τα παιδιά βγήκαν απ’ το κουνγκ φου και ξεκίνησαν να τρέχουν, μιλώντας για online παιχνίδια. Τους φώναξα να προσέχουν καθώς προσπερνούσαν τον γερο-Μπίλμπο. Εκείνος δεν φαινόταν να καταλαβαίνει τίποτα απ’ ό,τι συνέβαινε γύρω του, λες κι ήταν ένα απ’ τα αποτυχημένα (γραφιστικά) ανδροειδή της πρώτης τριλογίας του Star Wars.

Ώσπου ξαφνικά και αναπάντεχα, τα μάτια του έλαμψαν! Μια κοπέλα, με πολύ κοντή φούστα, και καλσόν που είχε το σχέδιο ζαρτιέρας-κάλτσας, μας προσπέρασε καλπάζοντας.

Εκείνος σταμάτησε να σέρνει το ΠΙ και την παρακολούθησε με το βλέμμα του μέχρι που έστριψε στη γωνία. Μάλλον θα σκεφτόταν: «Αν ήμουν εξήντα χρόνια νεότερος…»

~~

Ο παράδοξος άνθρωπος. Τη μια στιγμή ο κόσμος δεν υπάρχει. Το μόνο που σε νοιάζει είναι να φτάσεις στο σπίτι σου όρθιος, στο σπίτι όπου είσαι μόνος, να ξαπλώσεις, να κοιμηθείς και να ξημερωθείς. Άλλος χρόνος δεν υπάρχει, είσαι εδώ. Τώρα.

Όταν πλησιάζει το τέλος, αν είσαι τυχερός, τόσο τυχερός ώστε να το τερματίσεις το μηχάνημα, αποφεύγοντας όλα τ’ αυτοκινητιστικά κι όλα τα πρόωρα εμφράγματα, τ’ ατυχήματα στο μπάνιο και τους βομβαρδισμούς νατοϊκών και τζιχαντιστών, αν είσαι αρκετά τυχερός ώστε να μην πάθεις καρκίνο απ’ τα τριάντα, μ’ όλες τις αηδίες που τρως και αναπνέεις και βάζεις στο δέρμα σου, μ’ όλες τις στιγμές που γεμίζουν άγχος τους πόρους σου, κι αν δεν πνιγείς τρώγοντας καραμέλες βουτύρου, κι αν δεν σε χτυπήσει το ρεύμα ένα πρωί πριν ξεκινήσεις για τη βαρετή δουλειά, αν αποφύγεις όλες τις πιθανότητες πρόωρου θανάτου που σίγουρα δεν είναι και λίγες, και φτάσεις αισίως εκείνα τα μυθικά ενενήντα του Μπάγκινς και του Γιόντα, τότε καταλαβαίνεις πόσο παροδικά κι ασήμαντα ήταν όλα εκείνα που θεωρούσες παντοτινά και σπουδαία.

Όλα σου φαίνονται ασήμαντα. Και τότε σε προσπερνάει καλπάζοντας το κορίτσι με το μίνι.

Τότε κάτι εκρήγνυται μες στο μυαλό σου. Είναι το τελευταίο σήμα που κατεβαίνει την ταλαιπωρημένη σου ραχοκοκαλιά ως τα μαραμένα περβόλια των αρχιδιών σου. Βαράει έναν άκυρο συναγερμό (οι στρατιώτες βγήκαν στη σύνταξη πριν πολλά χρόνια) και γυρνάει τρέχοντας στο ύστατο καταφύγιο, την αμυγδαλή, το κέντρο των αναμνήσεων.

Στέκεσαι και χαμογελάς ανάποδα. Τα πιτσιρίκια με τις στολές σε προσπερνάνε τιτιβίζοντας, οι μανάδες τους πιο πίσω, κι απέναντι άντρες ή αγόρια που παριστάνουν τους άντρες, ένας τύπος με μια γκρίζα τούφα στα μαλλιά που σε κοιτά αδιάκριτα, και δεν υπάρχει χρόνος για τίποτα άλλο.

Σκέφτεσαι και χαμογελάς ανάποδα: «Η Σμαρώ φορούσε τέτοιες κάλτσες… Ο Γιαννάκης όταν γεννήθηκε έκλαιγε πολύ… Πώς το λέγανε το σκυλί μου; Δεν είχα γράψει καλά στα μαθηματικά… Η θάλασσα στο νησί… Σαρδέλες στα κάρβουνα…»

Σ’ ένα λεπτό στοιβάζονται 90 χρόνια μες στο μυαλό σου. Έπειτα κλείνεις τα μάτια, λες ευχαριστώ για τα ψάρια, και σωριάζεσαι.

Κόσμος τρέχει γύρω σου, τους ακούς από μακριά, από ψηλά, να φωνάζουν «έπεσε-φωνάξτε ασθενοφόρο-έπεσε», αλλά δεν σε νοιάζουν πια οι φωνές τους.

Και καθώς σβήνει ο κόσμος φωτίζεται μια άλλη εικόνα, μια παραλία, όπου οι φίλοι ψήνουν ψαράκια στα κάρβουνα, όπου τα κορίτσια δεν φοράνε το πάνω μέρος του μαγιό, κάποιος παίζει κιθάρα, γυρνάνε μπύρες και τσιγάρα, μια γαλανομάτα σε κοιτάει, κι είναι καλοκαίρι.

~~

Ο εγκέφαλος, είπαν οι επιστήμονες πρόσφατα, λειτουργεί μέχρι και δέκα λεπτά μετά τον θάνατο. Αυτά τα δέκα λεπτά μπορεί να είναι ένα αιώνιο καλοκαίρι.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ΥΓ προς τον αναγνώστη:
Νομίζεις, αγαπητέ, ότι αυτό το τέλος είναι μακριά. Συγχώρεσε με, που δεν θα γεμίσω την καρδιά σου αισιοδοξία, αλλά το τέλος είναι πάντα πιο κοντά απ’ όσο νομίζεις.

Ακόμα κι αν φτάσεις τα ενενήντα ή τα εκατό, αυτό θα γίνει πιο γρήγορα απ’ όσο νομίζεις.

Όταν το κοιτάς απ’ την αρχή προς το τέλος μοιάζει σαν παραγωγή του Τζορτζ Λούκας, που πάντα υπάρχει κάτι καινούριο να γίνει.

Όταν το δεις απ’ το τέλος είναι σαν ένα τρέιλερ της ζωής που έζησες.

Αυτή είναι η ζωή σου. Ένα τρέιλερ που τελειώνει πριν προλάβεις να καταλάβεις ότι είσαι (ήσουν) ο πρωταγωνιστής.

Καλό ξημέρωμα, λοιπόν, και να ‘σαι ευγνώμων για την ψαριά της ημέρας.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Η φωτογραφία είναι του Alex Webb
Alex Webb, Nuevo Laredo, Tamaulipas, 1996, © Alex Webb / Magnum Photos
Ο τίτλος είναι από το βιβλίο του Ντάγκλας Άνταμς, «So long and thanks for all the fish».

Τα «δεν θέλω να σου λείψει τίποτα» έφτιαξαν παιδιά που τα θέλουν όλα δικά τους

http://www.themamagers.gr

Όχι, δεν χρειάζεται να είσαι εύπορος για να αφήνεις το παιδί σου να ξοδεύει αλόγιστα το χρήμα. Όχι, αυτό δεν είναι φαινόμενο των πλουσίων. Είναι μια ιδιόρρυθμη «κατάρα» που ακολουθεί την ελληνική οικογένεια. Μια νοοτροπία βγαλμένη από τον καιρό του πολέμου που πραγματικά κανείς δεν είχε να φάει. Ή σχεδόν κανείς.
Αυτή την ψυχολογική «πείνα», την αγωνία μην μείνει κανείς νηστικός, την μανία να μπουκώσουμε το παιδί, την πέρασαν οι γιαγιάδες στους γονείς μας και εκείνοι σε εμάς, τους σημερινούς γονείς. Μόνο που εμείς δεν μπουκώνουμε πια το παιδί με φαγητό, αλλά με υλικά αγαθά για «να μην τους λείψει τίποτα«.
Ατελείωτα παιχνίδια, το τελευταίο γκάτζετ της αγοράς γιατί δεν μπορεί να έχει όλη η τάξη i phone και να μην έχει το δικό μου παιδί. Δεν μπορεί να φοράνε όλοι τα adidas superstar, και μάλιστα με τη μαύρη ρίγα, και να μην τα φοράει το δικό μου. Γιατί θα έρθει το παιδί από το σχολείο κλαμένο και θα πει «μόνο εγώ δεν έχω αυτό, το δείνα και το τάδε». Και θα πεις εσύ που ενδεχομένως δεν έχεις να πληρώσεις τον λογαριασμό της ΔΕΗ «ναι, αλλά παιδί είναι, δεν μπορεί να το κοροϊδεύουν τα άλλα επειδή δεν έχει ίδια πράγματα με τα δικά τους».
Κι έτσι ο κάθε γονιός σφίγγει κι άλλο το ζωνάρι για να μην «λείψει τίποτα» στο παιδί του.
Αυτή η τρελή νοοτροπία έχει λογική, όταν μιλάμε για κάτι που θα οξύνει το πνεύμα του παιδιού και θα το κάνει καλύτερο άνθρωπο. Δεν τίθεται θέμα διαπραγμάτευσης για να αποκτήσει το βλαστάρι μας ένα καλό ορθοπεδικό παπούτσι που δεν θα του καταστρέψει τα πόδια, να επισκεφτεί ένα μουσείο, να συμμετέχει σε μια εκδρομή, σε ένα ταξίδι, να κάνει μια δραστηριότητα που θα το ωφελήσει. Αλλά να αποκτά ό,τι ζητήσει, όποτε το ζητήσει είναι βλαβερό για το ίδιο.
Τα παιδιά, από μια ηλικία και πάνω είναι καλό να ξέρουν ότι στη ζωή υπάρχουν πολλά που θα τους λείψουν και πως δεν γίνεται να τα έχουν όλα. Κι αν θέλουν να αποκτήσουν το τάδε τάμπλετ θα πρέπει να προσπαθήσουν κι αυτά γι’ αυτό. Πώς; Ανταλάσσοντάς το με το χαρτζιλίκι τους, με μια υποχρέωση που θα αναλάβουν – π.χ να πηγαίνουν βόλτα έναν σκύλο που δεν είναι δικός τους, να στρώνουν το κρεβάτι των γονιών τους, να μαζεύουν τα πιάτα κάθε βράδυ – δανείζομαι παραδείγματα, ο κάθε γονιός μπορεί να βρει δεκάδες στόχους και πολύ καλύτερους από τους προτεινόμενους.
Η κόρη μιας φίλης μου είχε ένα μεταχειρισμένο I phone (πέμπτη δημοτικού παρακαλώ). Της το είχε χαρίσει ο πατέρας της, γιατί του έκαναν δώρο ένα από τη δουλειά του. Η μικρή είχε βρεθεί ξαφνικά με ένα υπερπανάκριβο κινητό στα χέρια, το οποίο δεν είχε «κερδίσει». Φυσικά δεν κατάλαβε την αξία του. Συχνά πυκνά είχε αποκτήσει και τη συνήθεια να το πετάει στον αέρα και να το ξαναπιάνει. Μια από τις πολλές φορές αυτού του ανόητου παιχνιδιού, το κινητό έπεσε και έσπασε. Οι γονείς της αφού τη μάλωσαν, της το έφτιαξαν (της έκαναν τα μούτρα κρέας κοινώς). Η μικρή συνέχιζε να το πετάει και έσπασε για δεύτερη φορά. Το ξαναέφτιαξαν. Όταν έσπασε και την τρίτη δεν το έφτιαξαν – επιτέλους – και της είπαν ότι για να αποκτήσει τρίτο κινητό και φυσικά όχι i phone θα έπρεπε να παίρνει κάθε μέρα τοστ από το σπίτι και να μην ξαναγοράσει τίποτα από την καντίνα του σχολείου μέχρι να συγκεντρώσει με τα χρήματα αυτά το ποσό για το νέο της κινητό, που κρίθηκε από την οικογένεια ότι θα κόστιζε το πολύ 120 ευρώ. Έτσι και έγινε και το κινητό αγοράστηκε. Η μικρή από τότε δεν το ξαναπέταξε ποτέ στον αέρα και το πρόσεχε σαν τα μάτια της. Κοινώς έμαθε αφενός ότι τα υλικά αγαθά δεν τα φέρνει ένα μαγικό τζίνι και κυρίως να εκτιμά όσα έχει.

Όλοι μας θέλουμε να μεγαλώσουμε παιδιά, γεμάτα ευγνωμοσύνη και καθόλου κακομαθημένα αλλά οι περισσότεροι δεν ξέρουμε τον τρόπο.
Η Αμερικανίδα ψυχολόγος/ παιδοψυχολόγος Sheryl Ziegler έφτιαξε μια πολύ κατατοπιστική λίστα που μας βοηθά να μην φτιάξουμε κακομαθημένα παιδιά.
1. Να λέμε πιο συχνά ‘όχι’ στις απαιτήσεις τους: Ακόμα κι αν μπορούμε να τους αγοράσουμε αυτό που μας ζητούν, καλό είναι να βάζουμε όρια και να αντισταθούμε στον πειρασμό να ικανοποιήσουμε τις απαιτήσεις του άμεσα.
2. Να νιώθουν ευγνωμοσύνη γι΄αυτά που έχουν. Η ευγνωμοσύνη δεν μαθαίνεται μέσα από τη θεωρία, αλλά μέσα από το παράδειγμα. Θα εκτιμούν περισσότερο αυτά που έχουν, αν δεν τα έχουν όποτε θέλουν και αν έχουν προσπαθήσει γι’ αυτά.
3. Να καταλάβουν ότι η ζωή δεν είναι δίκαιη. Μέσα σε ορισμένα πλαίσια δεν είναι και τόσο σκληρό για τα παιδιά να μάθουν ότι η ζωή κάποιες φορές δεν είναι δίκαιη και ίσως βιώσουν κάποιες απογοητεύσεις. Πρέπει να μάθουν ότι τα λάθη είναι ένας τρόπος να εξελιχθούν και να μάθουν μέσα από αυτά.
4. Μην αγοράζουμε πολλά παιχνίδια: Επειδή ένα πολυκατάστημα έχει πολύ φτηνές κούκλες ή αυτοκινητάκια δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγοράσουμε καμιά δεκαριά για τα παιδιά σας. Μία αρκεί ώστε να την αγαπήσουν και να την εκτιμήσουν.
5. Να μάθουν την αξία των χρημάτων. Αν τους μάθουμε να διαχειρίζονται το χαρτζιλίκι τους από μικρά, θα τους δώσουμε τις βάσεις για σωστή οικονομική διαχείριση ως ενήλικες.
6. Να τους μιλήσουμε για μας. Ας πούμε στα παιδιά μας πώς ακολουθήσαμε την καριέρα μας, πώς βρήκαμε την πρώτη μας δουλειά και πώς βγάζουμε χρήματα. Έτσι θα εκτιμήσουν περισσότερο όσα τους δίνονται.

Με τα όχι χτίζονται οι ζωές...

http://gregordergrieche.blogspot.gr

Της Κατερίνας Χήναρη
Να μάθεις να κλείνεις τις πόρτες από εκεί που τίποτα δε σε κρατάει. Να μη γυρνάς πίσω, να μη ρίχνεις βλέμματα δεύτερα και ματιές λοξές. Να μη σε νοιάζει ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο. Να μην αναλύεις πολλά και να μη σκέφτεσαι το ίδιο
πράγμα χίλιες φορές. Το ένστικτό σου πολλές φορές επιλέγει για σένα πριν από σένα.

Ξέρει αυτό που θα σε οδηγήσει, ποιον άνθρωπο θα χωνέψεις και ποιον θα αντιπαθήσεις απ’ το πρώτο λεπτό. Σφίγγει το στομάχι σου και κρατάς στάση αμυντική. Κι ας μη το ξέρεις κι ας μην το καταλάβεις ποτέ. Εκείνο φτιάχνει γύρω σου μια φούσκα προστατευτική και σου κρούει τον κώδωνα. Θα το ‘χεις αισθανθεί κάποιες φορές σε εκείνες τις πρώτες γνωριμίες με φάτσες άγνωστες, με μέρη που δεν έχεις ξαναδεί.


Άλλα σε τραβάνε σα μαγνήτης κι άλλα σε διώχνουν μακριά. Έχουν λευκό μητρώο στο ιστορικό σου. Δε σου έχουν κάνει κάτι, δεν τους ξέρεις αλλά κάτι σου λέει πως δε θες να τους γνωρίσεις. Κάτι στην όψη τους, κάτι στην αύρα τους, κάτι ανεξήγητο σε σπρώχνει σε άλλη κατεύθυνση απ’ τη δική τους.

Άνθρωποι, τόποι, δουλειές που ο οργανισμός σου φωνάζει ένα βροντερό όχι. Όχι μην πας εκεί. Όχι, μην κάτσεις άλλο εδώ. Όχι, δε θα σου κάνει καλό. Τα όχι μας είναι αυτά που μας πάνε ένα βήμα παραπέρα στη ζωή. Τα ναι είναι εύκολα και βολικά. Λες ναι παντού κι όλοι είναι ευχαριστημένοι. Συμφωνείς, γνέφεις καταφατικά κι όλα κυλούν λάδι. Κανείς δεν αντιδρά, κανείς δε δυσαρεστείται.

Μόνο εσύ που κάνεις τον κουφό σε αυτή την εσωτερική φωνή που ουρλιάζει να φύγεις. Εσύ που επιλέγεις να μείνεις σε μια σχέση τελειωμένη από την ανασφάλειά σου και τη λύπησή σου για τον άλλο. Εσύ που συμβιβάζεσαι σε μια δουλειά που σιχαίνεσαι για να βγάζεις τα προς το ζην. Εσύ που ανέχεσαι λόγια και συμπεριφορές για να μην προκαλέσεις αντιπαραθέσεις.

Εσύ που σκύβεις το κεφάλι κι αφήνεσαι στην μοίρα να σε οδηγήσει όπου εκείνη θέλει. Εσύ που δεν ορίζεις τη ζωή σου, που αφήνεις να την ορίζουν οι φίλοι, οι γονείς, οι συγγενείς, η σχέση σου. Εσύ που δέχεσαι γιατί ξέχασες πως είναι να αρνείσαι.

Ξεχνάς τη δύναμη του όχι. Όχι, δε γουστάρω να βγούμε. Όχι, δεν ανέχομαι να μη με σέβεσαι. Όχι, δε θέλω να είμαι η δεύτερη επιλογή. Μου αξίζει να είμαι η πρώτη. Μου αξίζει να κάνω πράγματα που αγαπώ. Μου αξίζει να επιλέγω τι και ποιος θα μπαινοβγαίνει στη ζωή μου.

Να μάθεις να λες όχι. Να το πιστεύεις και να το εννοείς. Να βάζεις τον εαυτό σου προτεραιότητα και τους άλλους δίπλα σου, συνοδοιπόρους και φίλους. Όσους αξίζουν. Όσους δεν αξίζουν να τους στέλνεις στον αγύριστο. Να μη φοβάσαι να εκτεθείς, να μη φοβάσαι μη μείνεις μόνος. Οι αληθινοί μένουν, τα ψεύτικα φεύγουν.

Με τα όχι χτίζονται οι ζωές γιατί αυτά είναι τα δύσκολα. Αυτά που συνειδητά αποφασίζεις πως δε χωράνε στο δισάκι που κουβαλάς στον ώμο σου και τα πετάς στη διαδρομή. Πετώντας τα βάρη, γίνεσαι ελαφρύτερος και προχωράς με σταθερό βήμα.

Τα ναι είναι για τους χαζούς και τους δειλούς. Κι εσύ δεν είσαι ούτε το ένα, ούτε το άλλο.

κοπη πιττας 2017

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ Άκρη : 01 – 02 - 2017
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΚΡΗΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

Ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Άκρης προσκαλεί όλα τα μέλη του και όλους τους φίλους του χωριού μας στην εκδήλωση κοπής της Πρωτοχρονιάτικης πίτας του , που θα γίνει στο καφενείο του Τσιανάκα Στέφανου στην Άκρη το ΣΑΒΒΑΤΟ 25 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2017 και ώρα 08:30 μ.μ..
Η παρουσία όλων θα μας τιμήσει ιδιαίτερα .
Είναι ευκαιρία να ξεχάσουμε για λίγο τις υποχρεώσεις μας και να ξανασμίξουμε στο πανέμορφο χωριό μας .
• Είσοδος 13,00 € με φαγητό και άφθονο ποτό .
• Είσοδος για τα παιδιά 10,00 € .
Με τιμή
Το Δ.Σ. του Συλλόγου                                             
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΕΚΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚ
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΚΡΗΣ
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

ΟΣ Άκρη : 01 – 02 - 2017
Ο Μορφωτικός Εκπολιτιστικός Σύλλογος Άκρης διοργανώνει τριήμερες εκδηλώσεις με την ευκαιρία των αποκριών .
Σάββατο 25 Φεβρουαρίου 2017.
Κοπή Πρωτοχρονιάτικης πίτας .
Κυριακή 26 Φεβρουαρίου 2017.
Άναμα φωτιάς στην πλατεία του χωριού
με αναβίωση ντόπιων αποκριάτικων εθίμων .
Καθαρά Δευτέρα 27 Φεβρουαρίου 2017.
Η πατροπαπάδοτη παραδοσιακή φασολάδα στην πλατεία του χωριού με πλούσια σαρακοστιανά εδέσματα και άφθονο κρασί .
Θα γίνει επίσης διαγωνισμός αυτοσχέδιας ΣΑΙΤΑΣ και πέταγμα ΑΕΤΟΥ .
Η παρουσία όλων θα μας τιμήσει ιδιαίτερα .

Με τιμή
Το Δ.Σ. του Συλλόγου

                                                                                                              

Πρίμουλα η πρώτη

florinapress.gr

Περιμένουμε όλοι οι Φλωρινιώτες με αγωνία να δούμε διψήφιο θετικό θερμοκρασιακό βαθμό και στο μυαλό μας έρχεται η άνοιξη. Μα θα μου πείτε μόλις μπήκε ο Φλεβάρης, ε, τι να κάνουμε, με μια ελπίδα ζούμε για να καλυτερέψει, να ανοίξει  ο καιρός. Και επειδή αρκετοί θα “πιάσουμε” τα βουνά, είτε εδώ κοντά σε πλαγιές της πόλης, είτε πιο μακριά, ας δούμε τι θα  συναντήσουμε στο διάβα μας να πρωτοανθίζει.
Θα πρέπει να έχουμε υπόψη, ότι στις πλαγιές των ημιορεινών και ορεινών περιοχών που έχουν βόρειο προσανατολισμό, παρουσιάζεται καθυστέρηση στην ανάπτυξη και ανθοφορία των φυτών, σε σχέση με αυτές τις πλαγιές που έχουν νότια έκθεση και είναι ηλιόλουστες. Στις νότιες πλαγιές η βλάστηση εμφανίζεται σε στάδιο προχωρημένης ανάπτυξης, γιατί τα χιόνια λιώνουν γρηγορότερα από ότι στην πεδιάδα, εξαιτίας της κάθετης πρόσπτωσης των ακτινών του ήλιου. Να σημειωθεί, ότι στην πεδιάδα της Πελαγονίας έχουν καταγραφεί οι χαμηλότερες θερμοκρασίες του νομού Φλώρινας.  Οπότε, οι καλύτερες περιοχές που θα μπορούσαμε να επισκεφτούμε είναι αυτές, με νότιο προσανατολισμό αποφεύγοντας έτσι να περπατούμε στο χιόνι, που είναι και πολύ κουραστικό.
Από τα πρώτα φυτά που ανυπομονούν να ανθίσουν είναι οι πρίμουλες. Συνήθως πωλούνται στην αγορά τα υβρίδιά τους, ανθισμένα σε γλαστράκια και είναι πολύ δημοφιλείς, γιατί έχουν μεγάλη ποικιλία χρωμάτων, αλλά και διχρωμίες στα άνθη τους.
Στην περιοχή μας είναι γνωστά δύο είδη: η Primula vulgaris (κοινή, μπελούσκα) και η Primula veris (Πρίμουλα η εαρινή, Πριμούλα η φαρμακευτική, Δακράκι, Παναγίτσα, Πασχαλούδα). Η κοινή πρίμουλα (Primula vulgaris) έχει πολύ μεγάλη εξάπλωση και η ταξιανθία της είναι  πλούσια περί των 10-30 ανθέων ανά στέλεχος. Είναι από τα πρώτα αγριολούλουδα της άνοιξης, εξού και το λατινογενές όνομά τους πρίμουλα, υποκοριστικό του prima (πρώτη). Τα άνθη τους είναι συνήθως κίτρινα και σπάνια μπορούν να βρεθούν και λευκά. Προτιμούν μέρη φωτεινά έως ημισκιερά. Τα άνθη τους τρώγονται ωμά και έχουν γλυκιά γεύση, ενώ μπορούμε να τα προσθέσουμε σε σαλάτες. Επίσης, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρασκευή μαρμελάδας και ποτών. Η μητέρα μου την ήξερε ως μπελούσκα και μου έλεγε ότι στα δύσκολα χρόνια της κατοχής και της μεταπολεμικής περιόδου τα παιδιά την αναζητούσαν (μαζί με το κατσικόχορτο – κοζίτσα και τους καρπούς της αγριοτριανταφυλλιάς – σίπια) για να βάλουν κάτι στο στομάχι τους. Αν τις συναντήσετε στο δάσος και βεβαιωθείτε ότι πρόκειται για το συγκεκριμένο φυτό, μη διστάσετε να δοκιμάσετε το άνθος της. Πρόκειται για μοναδική εμπειρία!
Το άλλο είδος, η Primula veris (η φαρμακευτική) είναι πιο ψηλή από την κοινή και ανθίζει λίγο αργότερα, συνήθως σε μεγαλύτερο υψόμετρο και η εξάπλωσή της είναι πιο περιορισμένη. Έχει αποχρεμπτικές, διουρητικές, αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, ηρεμιστικές,  αντισπασμωδικές, μέτρια διουρητικές και μέτρια καθαρτικές ιδιότητες. Τελευταία, παρατηρείται και στην περιοχή μας ένα ενδιαφέρον για τη συλλογή της. Χρησιμοποιούνται τα κίτρινα πέταλα, χωρίς τον πράσινο κάλυκα, τα φύλλα και η ρίζα. Παρ’ όλα αυτά όμως, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν πρόκειται να χρησιμοποιήσουμε το φυτό φαρμακευτικά και ιδιαίτερα τη ρίζα του, γιατί περιέχει σαπωνίνες. Οι σαπωνίνες μπορεί να προκαλέσουν υπόταση, επομένως η υπερδοσολογία ή η παρατεταμένη χρήση θα πρέπει να αποφεύγεται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιϋπερτασικά φάρμακα. Επίσης, σύμφωνα με τον American Pharmaceutical Association έχουν αναφερθεί περιπτώσεις γαστρεντερικών ερεθισμών (ναυτίες) και χρήζει περαιτέρω έρευνας.

Ψηφιακή γενιά

Γράφει η Δώρα Μακρή makrinaria.blogspot.gr

Ψηφιακή γενιά

Χάσμα; Ποιό χάσμα; Χάσμα είχαμε με τη μάνα μας και ορκιζόμασταν μερόνυχτα ότι ποτέ μα ποτέ δεν θα γινόμασταν όπως εκείνη. Μεγαλώνοντας όμως ανακαλύπτουμε μια χασματάρα τεράστια. Οχι με τη μάνα μας πια, διότι κάθε μέρα της μοιάζουμε όλο και περισσότερο- αδιανόητη συνθήκη αυτή κάποτε- αλλά με τα παιδιά μας.

Και ναι. Μπορεί στο θέμα των σχέσεων να υπήρξαμε μεγαλώνοντάς τα λίγο πιο απελευθερωμένοι απ ´οτι υπήρξαν οι γονείς μας, τα βοηθήσαμε με τις έννοιες της ελευθερίας, της επιλογής, του ανθρωπισμού κλπ κλπ. Γνωρίσαμε τα αγόρια ή τις κοπέλες τους, τα καλέσαμε και σπίτι - όχι με "σκοπό το γάμο" φυσικά. Κάναμε κι άλλα πολλά απελευθερωμένα, όπως ισχυριζόμασταν, με μόνο στόχο καθόλου να μη μοιάσουμε στους γονείς μας που σχετικώς μας περιόριζαν. Άλλες εποχές, τότε...

Η χασματάρα που δημιουργείται τώρα είναι ότι έχουμε να κάνουμε με παιδιά που τα πάντα τα ανακαλύπτουν στο διαδίκτυο, αυτά τα παιδιά της ψηφιακής γενιάς, τα οποία όμως αποφεύγουν όλο και περισσότερο τα κοινωνικά δίκτυα όπου εμείς πέσαμε με τα μούτρα. Και παλεύουμε μερόνυχτα ή να παρηγορήσουμε τις μοναξιές μας ή να ενημερωθούμε ή απλά να εκτονωθούμε. Εκείνα όμως, είναι τα παιδιά της παγκοσμιοποίησης, που γειτονιά τους είναι ο κόσμος όλος. Μας τον φέρνουν πιο κοντά μας ανά πάσα στιγμή. Τόχουν ευκολάκι να παίρνουν τη μία πτήση πίσω από την άλλη και να τρέχουν στη Νικαράγουα και την επομένη σε ένα αφρικανικό χωριό. Η να είναι παντελώς αδιάφορα για την τηλεόραση με την οποία εμείς γαλουχηθήκαμε. Τη θεωρούν γερασμένη και οπισθοδρομική. Εμείς, εξακολουθούμε να τη βλέπουμε.

Μας μιλούν για επαναστατικές εφαρμογές, βιάζονται ή δυσανασχετούν όταν είναι να μας δείξουν ότι το λάπτοπ μας πάει αργά διότι το πληκτρολόγιό του διαθέτει πολλά περισσότερα και "έξυπνα" πλήκτρα απ όσα έχουμε μάθει εμμονικά να χρησιμοποιούμε. Αντιδρούν στην προσήλωσή μας να ασχολούμαστε με μία γερασμένη και κομματική πολιτική που για τα ίδια είναι ανερμάτιστη διότι ο δικός τους λογισμός τρέχει σε πολλά άλλα θέματα απολύτως αφαιρετικά και χωρίς τα δικά μας καλούπια. Επιλέγουν δε κάτι επαγγέλματα τα οποία καθόλου δεν καταλαβαίνουμε τι είναι και βαθιά μέσα μας πιστεύουμε ότι ποτέ δεν θα επιζήσουν με αυτά. Επιπλέον δεν καταλαβαίνουμε καν το αντικείμενό τους. Κι ας μη μας λες και αμόρφωτους όπως ενδεχομένως ήταν οι γονείς μας. Ούτε και ακαλλιέργητους. Παρόλ´ αυτά όμως, μια ώρα συζήτησης μαζί τους, είναι ικανή να τροφοδοτήσει με ιδέες το μυαλό μας, που σκάλωσε σε στερεότυπα.

Η χασματάρα υπήρχε και θα υπάρχει στον αιώνα τον άπαντα κι ας το αρνούμαστε με κάθε τρόπο. Κλαιγόμαστε νυχθημερόν ότι τους παραδίνουμε έναν σκάρτο κόσμο κι αυτά έρχονται και μας λένε ότι δεν είναι έτσι και " ναι τα κάνατε λίγο σαλάτα αλλά μη μας υποτιμάτε". Κι εμείς κολλάμε στη βελόνα της ανεργίας αλλά αυτά δεν σκέφτονται ποτέ τη σύνταξη διότι δεν ξέρουν καν αν θα συνταξιοδοτούνται ούτε και στα 70 τους . Εμείς μάθαμε να είμαστε τυφλοί στο " παραπέρα" κι εκείνα ήδη το έχουν προσπεράσει. Μάθαμε να τους μιλάμε με όρους πεπερασμένους κι εκείνα χρησιμοποιούν άλλους τρόπους έκφρασης. Κι όταν έρχεται εκείνο το βλέμμα της συγκατάβασης από μεριά τους, ίδιο κι απαράλλαχτο με το δικό μας προς τους γονείς μας, καταλαβαίνουμε ότι μεγαλώσαμε. Και η ακατανοησία μπαίνει ανάμεσά μας...

Τηλεφωνώ στη μαμά μου.
Τι ωραία που συννενοούμαστε πλέον! Η χασματάρα μας είναι παρελθόν.


Δώρα Μακρή
Μαδρίτη

η ξυλόσομπα

Ο χειμώνας γύρω από τη σόμπα

Για δεκάδες χρόνια η ξυλόσομπα είχε χαθεί από το προσκήνιο. Επανήλθε τελευταία λόγω οικονομικής κρίσης.

Υπήρχαν εποχές που η ξυλόσομπα ήταν μεγάλο απόχτημα. Προσπαθούσε να ζεστάνει τα σπίτια, που στα περισσοτερα, από τις χαραμάδες στις πόρτες και στα παράθυρα άκουγες μέσα τον αέρα να σφυρίζει τα χειμωνιάτικα βράδια. Εκτός από ζεστασιά δημιουργούσε θαλπωρή αφού όλη η οικογένεια ήταν συγκεντρωμένη τριγύρω της.

Πριν φτάσει στο σπίτι του φτωχού είχε ήδη φτάσει στο καφενείο του χωριού. Στα δικά μας χωριά αντικατέστησε το «τζάκι» και θεωρούνταν μεγάλη πρόοδος και εξέλιξη για την εποχή. Με τα ξύλα που δεν έλειπαν από κανένα σπίτι, εκτός ζεστασιά παρείχε μαγείρεμα και ψήσιμο.

Οι φωτογραφίες που δανειστήκαμε από το: Φωτογραφίες Μνήμες Παράδοση, αναφέρονται σε παλιότερες και πολύ δυσκολότερες εποχές.

Ελλάδα 1948, Φωτογραφία από Dimtri Kessel
…για το περιοδικό LIFE

Ελλάδα 1948, Φωτογραφία από Dimtri Kessel
…για το περιοδικό LIFE

e-oikodomos.blogspot.gr